Malatya'da görev yapan beden eğitimi öğretmenlerinin Kahramanmaraş merkezli depremlerden etkilenme durumları üzerine yapılan niteliksel bir araştırma

Son yüzyılın en büyük depremleri arasında yerini alan 6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen Kahramanmaraş Pazarcık ve Elbistan depremleri özelinde depremzede beden eğitimi öğretmenlerinin yaşamsal deneyimlerini anlamak amacıyla yapılan bu araştırmada toplumsal cinsiyet perspektifinden yararlanılmaktadır. Araştırmanın odak noktası, depremzede beden eğitimi öğretmenlerinin deprem öncesi, deprem anı ve deprem sonrası yaşadıkları deneyimlerin yanı sıra, sosyal yapıdaki toplumsal cinsiyet rollerinin deprem sürecindeki etkilerini incelemektir. Malatya merkez ilçelerinde depremden en çok etkilenen ve can kayıpları yaşayan Yeşilyurt, Battalgazi ile Sivrice depreminde de yoğun etkilenen Pütürge'de ikamet eden katılımcılarla görüşmeler sağlanmıştır. Katılımcılara amaçlı örneklem yolu ile ulaşılmış olup gönüllülük esasına göre seçilen 8'i kadın 13 erkek toplam 21 kişiyle yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Bu kişilerin yaşları 25 ile 54 arasında değişmektedir. Afetlerin sosyolojik açıdan incelenmesi afet sonrası ortaya çıkan sosyolojik bağlamların çözümlenmesi açısından öneme sahiptir. Fiziksel, psikolojik, sosyal ve ekonomik açıdan birçok sonuçları olan depremden erkek ve kadın öğretmenler farklı biçimlerde etkilenmektedirler. Yapılan araştırmada, kadın öğretmenlerin mesleklerinin ve toplumsal cinsiyet rollerinden kaynaklı olarak okulda bir anne, evinde ise bir ev hanımı olarak afetin olumsuz etkilerine daha açık olmalarına rağmen daha güçlü bir reaksiyon vererek yeniden toparlanma sürecine olumlu katkılar sağladıkları görülmüştür. Erkek öğretmenlerin ise meslekleri gereği okulda bir öğretmen ve evde bir baba olarak toplumsal cinsiyet rollerinden kaynaklı olarak afetin olumsuz etkilerine daha dirençli ve dirayetli olduğu bulgusu elde edilmiştir. Erkek öğretmenlerin aileyi bir arada tutma, haneye gelir getirme, güvenlik ve barınma ihtiyacını sağlaması toplumsal cinsiyet rollerinden kaynaklı olarak ön planda yer alması araştırmamızın bir diğer sonucunu ortaya çıkarmıştır. Bunun yanı sıra araştırmada kamu çalışanı olan öğretmenlerin ekonomik anlamda maaşlarının düzenli olarak yatmasından ötürü deprem sonrası eylem planlarını mesleklerinin bir yansıması olarak ivedi bir şekilde hayata geçirmesi depremin psiko-sosyal etkilerini tolere edilebilir düzeye indirgemiştir. Beden eğitimi öğretmenlerinin mesleklerinin gereği koruyucu, toparlayıcı ve lider özelliklerinin olması devletin olası afet politikalarına ve yeniden toparlanma çalışmalarına katkısının olacağı düşünülmektedir.