Malatya sağlıklı yaşam merkezine başvuran hafif şişman ya da şişman kadınlarda demir eksikliği anemisi sıklığı ve diyet tedavisine etkisi

Amaç: Şişmanlık vücutta biriken yağın fazla olmasıyla ortaya çıkan ve tedavi edilmesi gereken bir hastalıktır. Demir eksikliği ise dünyada en sık karşılaşılan besinsel yetersizlik olup anemisi olan bireylerin yaklaşık yarısında demir eksikliği olduğu kabul edilmektedir. Şişmanlık ve demir eksikliği birbirlerinden bağımsız olarak dünya nüfusunun önemli bölümünü etkilemektedir. Bu çalışma ile, hafif şişman ve şişman kadınlarda demir eksikliği anemisi (DEA) sıklığı ve diyet tedavisine etkisinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Materyal ve Metot: Malatya Sağlıklı Yaşam Merkezine başvuran 18-45 yaş grubu beden kitle indeksine (BKİ) göre hafif şişman (BKİ: 25.0-29.9 kg/m2, n:65) ve şişman (BKİ≥30 kg/m2, n:96) olan toplam 161 kadın araştırmaya katılmıştır. Çalışmamız prospektif müdahale araştırması olup, katılım ve devamlılıkta gönüllülük esas alınmıştır. İlk başvuruda tüm kadınlar, biyokimyasal parametrelerin alınması için aile hekimlerine yönlendirilmiş, kadınlardan sosyodemografik özellikleri ve alışkanlıklarına yönelik anket formu doldurmaları istenmiş ve birbirini izleyen üç günde 24 saatlik besin tüketimi ile fiziksel aktivite kaydı alınmış, antropometrik ölçümleri ve Biyoelektrik İmpedans Analizi (BİA) yapılmıştır. Araştırmanın müdahale aşamasında kadınlara vücut ağırlığı kaybına yönelik diyet tedavisi uygulanmış, bu kişiler 3 ay takip edilmiştir. Analizler IBM SPSS 22 programı ile yapıldı. Tüm istatistiksel analizler için p<0.05 düzeyi anlamlı kabul edildi. Bulgular: Serum demiri, hemoglobin düzeyleri ve ferritin değerleri, şişman kadınlarda (sırasıyla ortanca değerleri, 47.0 µg/dL, 12.6 g/dL, 18.1 ng/dL) hafif şişman kadınlardan (47.6 µg/dL, 12.7 g/dL, 18.3 ng/dL) düşük saptanmıştır (p>0.05). Demir eksikliği ve demir eksikliği anemisi görülme sıklığı hafif şişman ve şişman kadınlarda sırasıyla %58.5, %27.7; %59.4, %30.2'dir. Üç aylık izlemde vücut ağırlığı kaybına yönelik diyet tedavisi sonunda, anemisi olmayanların vücut ağırlığının %13.68'ini, anemisi olanların ise %11.96'sını kaybettiği belirlenmiştir (p<0.05). Anemisi olan ve olmayan kadınların antropometrik ölçümlerinde araştırma sonunda önemli farklılıklar belirlenmiştir (p<0.05). Diyetle birlikte tüm bireylerde enerji, protein, toplam yağ, doymuş yağ asitleri, karbonhidrat alımları istatistiksel olarak önemli düzeyde azalmıştır (p<0.05). Sonuç: Bu araştırmada, anemisi olan bireylerin toplam ağırlık kayıpları yüzdesinin daha düşük olduğu belirlenmiştir. Ayrıca vücut ağırlığındaki azalmanın, demir parametreleri üzerinde olumlu etki sağladığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, şişmanlık ve demir eksikliği anemisi önemli bir halk sağlığı sorunudur ve oluşmadan önlenmelidir. Şişmanlığın önlenmesi yaşam boyu kalıcı davranış değişikliklerinin edinilmesiyle mümkün olabilir. Anahtar Kelimeler: Demir eksikliği, demir eksikliği anemisi, hafif şişman kadınlar, şişman kadınlar