Mandibular lingulanın radyomorfometrik analizi ve anatomik yapılarla ilişkisinin değerlendirilmesi

Mandibular lingula (ML), mandibula ramusunun medial yüzeyinde bulunan, inferior alveolar sinir, arter ve venin geçtiği ve mandibular foramen (MF) olarak adlandırılan anatomik açıklığın üst kısmında yer alan küçük bir kemik çıkıntısıdır. Bu yapı, inferior alveolar sinir bloğu (İASB) gibi anestezik prosedürlerde referans noktası olarak kullanılmasının yanı sıra, ramus osteotomilerinde sinir ve damarların korunması açısından da kritik bir anatomik noktadır. Çalışmamızın amacı, farklı iskeletsel sınıflara ve mandibular ark şekillerine sahip bireylerde ML'nin şekli ve konumunu ve çevresindeki anatomik yapılarla ilişkisini konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) görüntüleriyle retrospektif olarak değerlendirerek, başarılı bir İASB ve ramus cerrahisi için klinik uygulamalara katkı sağlamaktır. Bu retrospektif çalışma, Süleyman Demirel Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'nde 2013-2023 yılları arasında elde edilen 216 KIBT görüntüsü üzerinde gerçekleştirildi. Çalışmaya 118 kadın, 98 erkek hasta dahil edildi ve yaş ortalaması 25,29±7,94 yıldı. Sağ-sol taraf, cinsiyet, iskeletsel sınıf ve mandibular ark şekline göre hastalar gruplara ayrıldı. Analizler Planmeca Romexis ve Quick Vision 3D yazılımı ile tek bir gözlemci tarafından yapılarak, ML ve Antilingula (AL) şekli belirlendi, ML ve MF'nin çevredeki anatomik yapılarla olan mesafeleri ölçüldü. ML'nin en sık görülen şekli nodüler (%35,3), en az görülen şekilleri ise kesik ve asimile (%17,1) idi.AL'nin en sık görülen şekli tepe şekli (%34,4), en az görülen şekli ise ova (%17,1) idi. ML ve MF'nin konumları sağ ve sol taraf arasında büyük ölçüde benzerdi. Erkeklerde, ML ve MF'nin çevredeki anatomik yapılara olan mesafeleri kadınlara kıyasla çoğunlukla anlamlı derecede daha yüksekti. İskeletsel sınıf 3'te ML ve MF'nin oklüzal düzleme göre konumu diğer iskeletsel sınıflardan anlamlı derecede yüksekti. İskeletsel sınıf 3'te ML'nin sigmoid çentiğe (SÇ) olan mesafesi diğer iskeletsel sınıflara göre anlamlı derecede yüksek bulundu ve MF'nin SÇ'ye olan mesafesi de iskeletsel sınıf 3'te iskeletsel sınıf 2'ye göre anlamlı derecede yüksekti. ML'nin anterior ve posterior ramusa göre konumunda anlamlı bir farklılık görülmedi fakat MF'nin anterior ramusa olan mesafesi ise iskeletsel sınıf 2'de iskeletsel sınıf 3'ten anlamlı derecede yüksekti. ML'nin mandibular aynı taraf ve karĢı taraf kanin dişlere uzaklığı kare şekilli mandibular arklarda diğer mandibular ark şekillerine göre, oval şekilli mandibular arklarda ise konik şekle göre anlamlı derecede yüksek görüldü. ML ve MF'nin goniona olan mesafeleri ise kare şekilli mandibular arklarda konik şekle göre anlamlı derecede yüksekti. çalışmamızda, ML ve MF'nin morfolojik varyasyonlarının ve konumsal özelliklerinin sağ-sol taraf, cinsiyet, iskeletsel sınıf ve mandibular ark şekillerine göre değişebileceği görülmüştür. Çalışmamızın sonuçları, İASB uygulamalarında ve mandibular ramus cerrahilerinde anatomik yapıları korumak ve başarı oranını artırmak için klinik uygulamalara rehberlik edecek bilgiler sağlamıştır.