Mangallı piknik aktivitelerinden kaynaklanan partikül ve gaz formlarındaki polisiklik aromatik hidrokarbon (PAH) bileşiklerinin seviyelerinin belirlenmesi

Bu tez çalışması, Bolu İl'inin güneyinde, şehir merkezine 13 km uzaklıkta ve 1217 m yükseltide yer alan Gölcük Tabiat Parkı'nda gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada atmosferik örneklemelere 12 Şubat 2020 tarihinde başlanmış, 7 Mart 2020 tarihine kadar TSP örnekleri toplanmıştır. 8 Mart 2020 tarihinden, 20 Kasım 2020'ye kadar PM2,5 örneklemeleri yapılmıştır. Çalışma süresince toplamda 25 TSP ve 161 günlük (24 saatlik) PM2,5 örnekleri toplanmış ve örnekler, ABD Çevre Koruma Ajansı (US EPA) tarafından öncelikli kirleticiler olarak sınıflandırılan 16 PAH bileşiğinin partikül ve gaz fazı bileşikleri için analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında yine 12 Şubat 2020 tarihinden 19 Ekim 2020 tarihine kadar 14 adet haftalık toplam çökelme (bulk) örnekleri toplanmış ve 16 PAH bileşiği için analiz edilmiştir. Çalışma süresince saatlik ozon ve meteorolojik veriler de ölçülmüştür. PAH sonuçları istatistiksel olarak değerlendirilmiş ve PAH'lar için kaynak paylaşım sonuçları EFECT (Yol Tozu Zenginleştirme Faktörü Elemental Karbon İzleyici Yöntemi) yardımı ile belirlenmiştir. Literatürde ilk defa mangal emisyonları için PAH tanı oranları belirlenmiştir. PAH bileşiklerinin gaz-partikül dağılımlarında BbF, AN, IcdP ve Py'nin sırası ile %94,4, %93,7, %61,6 ve %58,2'sinin partikül formunda olduğu görülmüştür. Ane, Phe, Np, Anp, BkF, BaP, Flu, DahA, BaA, Flr, BghiP ve Chr'nin sırası ile %90,9, %77,0, %75,1, %71,2, %70,4, %70,3, %69,8, %59,2, %59,1, %58,0, %57,3 ve %55,3'ü gaz fazında bulunmuştur. Toplam çökelme örneklerinde toplam PAH bileşikleri akılarının Gölcük Tabiat Parkı'nda, Gebze'de yapılan çalışmadan 4,5 kat daha yüksek olduğu bulunmuştur. EFECT Sonuçlarına göre; Tabiat Parkı atmosferinde ölçülen PAH bileşiklerinin neredeyse tamamının mangal emisyonlarından kaynaklandığı, BkF, BaA, Phe, IcdP, Flr, ve Flu bileşiklerinin sırası ile yalnızca %5,18, %1,68, %1,48, %0,66, %0,41 ve %0,16 kadarının trafik kaynaklı oldukları belirlenmiştir.