Manisa'da kırsal kesimdeki bir aile sağlığı merkezine başvuran 25 yaş ve üzeri kişilerin fiziksel aktivite düzeyinin saptanması ve bunu etkileyen faktörlerin incelenmesi

Fiziksel aktivite yetersizliği günümüzde erişkin ve yaşlı popülasyonda yaygın olarak görülmektedir. Bireylerin düzenli fiziksel aktivite alışkanlığı kazanması hareketsizlikle ilişkili hastalıkların önüne geçilmesi için oldukça önemlidir. Hızlı kentleşme, hava kirliliği, günlük hayatta artan teknoloji kullanımı, park, yürüyüş ve spor alanlarının yetersizliği gibi kent yaşamına özgü nedenlerden dolayı şehirlerde yaşayanlarda hareketsizlik ciddi boyutlara ulaşmıştır. Benzer durumun kırsal bölgede yaşayan bireylerde ne düzeyde olduğunu araştırmak önem taşımaktadır. Bu araştırma, Manisa'da kırsal kesimdeki bir Aile Sağlığı Merkezine başvuran 25 yaş ve üzeri kişilerin fiziksel aktivite düzeyinin saptanması ve bunu etkileyen faktörlerin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmamız kesitsel tanımlayıcı tipte bir çalışmadır. Çalışmamız, Ağustos 2017- Ocak 2018 tarihleri arasında gerçekleştirilmiş olup Manisa ili Şehzadeler ilçesi Sancaklıbozköy Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 25 yaş ve üzeri 250 birey üzerinde yürütülmüştür. Araştırma grubunun fiziksel aktivite düzeyini saptamak için "Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (UFAA) kısa formu" kullanılmıştır. Bireylerin sosyoekonomik durumları, günlük aktiviteleri ile fiziksel aktivite yapmama sebepleri literatürden derlenerek hazırlanan anket ile belirlenmiştir. Çalışmaya katılanların %54,1'i kadın %45,9'u erkek olup yaş ortalamaları 52,86±14,51 yıldır. Katılımcıların %47,2'sinin inaktif (hareketsiz), %36,4'ünün düşük düzeyde aktif, %16,4'ünün aktif oldukları saptanmıştır. Çalışmamızda obezite oranı kadınlarda %54,3, erkeklerde %30,9 toplamda %44 olarak bulunmuştur. Araştırmamızda erkekler kadınlardan, gençler yaşlılardan, kronik hastalığı olmayanlar olanlardan, sigara içenler içmeyenlerden anlamlı olarak daha aktif bulunmuştur (p<0,05). Bireylerin eğitim düzeyi artıkça fiziksel aktivite düzeyinin anlamlı olarak arttığı görülmüştür (p<0,05). Medeni durum, gelir düzeyi, yaşam ortamı, vücut kitle indeksi, alkol kullanma, uyku süresi, tv izleme süresi, cep telefonu kullanma, internet ve sosyal medya kullanma ile fiziksel aktivite düzeyi arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Araştırmamızda kırsal kesimde yaşayan bireylerin fiziksel aktivite düzeyinin kentsel bölgelerde yaşayanlardan pek de farklı olmadığı, kentlerde yaşayan insanların çoğunda görülen hareket azlığının kırsal alanda da geçerli olduğu saptanmıştır. Bu bulgular, hareketsizlik ve obeziteyle mücadelenin hem kentleri hem köyleri kapsayacak şekilde ne denli geniş ve yaygın olması gerektiğini göstermektedir. Çalışmada kimi bireylerin yeterli zamanı olmayışı ve fiziksel aktivite koşullarının kısıtlı olması, kimi bireylerin de sağlık problemleri nedeniyle fiziksel aktiviteden uzak kaldıkları görülmüştür. Bu önemli sorunun çözümlenebilmesi için "kişiye özel fiziksel aktivite programı" oluşturulması ve bunun takip edilmesi gerekmektedir. Bunun yapılabilmesi için bu alanda yüksek öğrenim görmüş spor eğitmenlerinin sağlık hizmetlerinde istihdam edilmesi doğru bir adım olacaktır. Böylece, sadece aile hekimlerinin sevk ettiği bireylere "fiziksel aktivite danışmanlığı" yapacak ve gerektiğinde bu konudaki grup eğitimlerini yürütecek spor öğretmenlerinin toplum sağlığı merkezlerinde görevlendirilmesinin, bu sorunun ülke çapında çözümlenmesinde önemli katkısı olacağına inanmaktayız. Anahtar Kelimeler: Fiziksel aktivite düzeyi, kırsal, Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı kişiler.