Mardin, Midyat ilçesindeki sivil ve dinî mimari yapıların yörenin bir kültür destinasyonu olmasındaki rolünün değerlendirilmesi

Araştırma sahası olan Midyat ilçesi, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin Dicle Bölümü sınırları içinde yer almaktadır. Şehir merkezine 68 kilometre uzaklıktaki Midyat, resmi olarak Mardin iline bağlıdır. Medeniyetlerin bir araya geldiği ender örneklerden biri olan Midyat'ta birçok etnik kökenden, dilden ve inançtan birey barış içinde bir arada yaşamaktadır. Çok sayıda geleneksel ev, iş yeri, han ve çeşitli dinlere ait ibadethaneleri (camii, kilise ve manastır) içeren tarihî dokusu, özgün özelliklerinin çoğunu korumasına yardımcı olmaktadır. Midyat'ın kentsel dokusu ve sosyoekonomik yapısı kültürel çeşitlilik sergilemektedir. Dicle Nehri, Kuzey Mezopotamya'da kireçtaşı masifinden oluşan Tur Abdin platosunun/bölgesinin doğu ve kuzey sınırını oluşturmaktadır. Bölge altıncı yüzyılda Tur Abdin olarak adlandırılmış, daha önce ise Kasieri ve Masius olarak anılmıştır. Yakındaki Diyarbakır (Amida), Şanlıurfa (Edessa), Dara (Anastasiopolis) ve Nusaybin (Nisibis) kentlerinin dinî mimari gelenekleri Erken Hıristiyanlık döneminde bölgeyi etkilemiştir. Üçüncü ve dördüncü yüzyıllarda bu bölgelerde ilk Hıristiyan dinî yapıları ortaya çıkmıştır. Tur Abdin bölgesindeki en eski yapılar beşinci yüzyılın sonları ve altıncı yüzyılın başlarına aittir. Hristiyanlık geliştikçe, Tur Abdin bölgesi birçok kilise ve manastırın kurulmasına tanık olmuş ve burayı en önemli Hristiyan dinî merkezlerinden biri haline getirmiştir. Coğrafyası ve kutsallığı nedeniyle Tur Abdin bölgesi "Doğu'nun Athos Dağı" olarak bilinmektedir. Bu çalışmada; Mardin, Midyat ilçesindeki sivil ve dinî mimari yapıların yörenin bir kültür destinasyonu olmasındaki rolünün değerlendirilmesi bağlamında, Midyat ilçesinin dinî ve sivil destinasyonlarının tanıtımı, Midyat dinî ve sivil mimarisinin kentin bir kültür destinasyonu olarak yöre turizmine katkılarının araştırılması amaçlanmıştır.