Markaların tescilinde nispi red nedenleri

Sınai Mülkiyet Hakları içinde önemli bir yer tutan markalar genel olarak, bir teşebbüsün mal veya hizmetlerini bir başka teşebbüsün mal veya hizmetlerinden ayırt etmek amacıyla kullanılan işaretlerdir.Ulusal veya uluslararası pazar koşulları altında marka, firmaların rekabetçi üstünlüğü sağlamasında en önemli unsur olarak karşımıza çıkmaktadır.Gerek ulusal gerekse uluslararası pek çok düzenlemeye konu olan markalar uygulamada her ne kadar patent, faydalı model, endüstriyel tasarım, coğrafi işaret, ticaret ünvanı, işletme adı kavramları ile karıştırılmakta ise de kendine has özellikleri sebebiyle diğer kavramlardan farklıdır.Türk Patent Enstitüsü'ne yapılan marka başvuruları, başvurunun yapılması, başvurunun şekil ve esas yönünden incelenmesi, marka başvurusunun yayınlanması, üçüncü kişilerin görüş ve itirazları ve son olarak tescil aşamalarından oluşmaktadır.Türk Patent Enstitüsü marka başvurusunda, başvuru hakkı yönünden ve başvuru için gerekli belgeler açısından şekil yönünden inceleme yapar. Ayrıca rüçhan hakkı talep edilmişse Enstitü tarafından Rüçhan hakkı yönünden de inceleme söz konusu olur. Başvuruda şekil yönünden bir eksiklik görülmediği taktirde TPE, başvuruyu 556 Sayılı Markaların Korunması Hakkında KHK'nın 7. maddesine göre mutlak red sebepleri açısından inceler. TPE mutlak red nedenlerini re'sen inceler. Uyuşmazlığın yargıya intikal etmesi halinde mutlak red nedenleri mahkemelerce re'sen incelenir. Şayet tescil başvurusu markanın kullanılacağı ve tescil kapsamına girmesi talep edilen mallar veya hizmetlerin bir kısmı veya tamamı itibariyle 556 sayılı KHK'nın 7. maddesine uygun görülmez ise, işaretin marka olarak tescili talebini içeren başvuru uygun görülmeyen mallar veya hizmetlerin tamamı veya bir kısmı itibariyle reddedilir.Nispi red nedenlerinin 556 Sayılı KHK' nın 8. maddesinde yer alan sırayla ayrıntılı bir biçimde açıklandığı çalışmamız hem ulusal hem de uluslararası marka mevzuatı hükümleri ve ilgili Yargıtay kararları da ele alınarak hazırlanmıştır.Ayrıca 5833 Sayılı Yasa ile 556 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin özellikle 9. ve 61. maddesindeki değişiklik, 556 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname'deki eski düzenleme ile kıyaslanmıştır.556 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin tez konumuz ile ilgili hükümleri ?Markalar Kanunu Tasarısı Taslağı? ve henüz yürürlüğe girmemiş olan ?Markalar Kanunu Tasarısı? ile birlikte değerlendirilmiştir.Tez konumuzu oluşturan markaların tescilinde nispi red nedenleri, tescili için başvurulan işaret üzerinde itiraz edenin üstün ve öncelikli hak iddiasına, bu çerçevede kendi hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle üçüncü kişilere verilmiş olan bir yasal haktır. Nispi red nedenleri halinde mutlak red nedenlerinde olduğu gibi doğrudan kamu menfaati olmadığı için, gerek Türk Patent Enstitüsü gerekse uyuşmazlığın yargıya intikal etmesi halinde mahkemelerce re'sen dikkate alınmazlar. Türk Patent Enstitüsü ve mahkemeler ilgili kişinin itirazı üzerine itiraz edilen hususu inceler, değerlendirir ve takdir hakkını kullanır. 556 Sayılı KHK' nın 35. maddesinde belirtildiği üzere üçüncü kişiler marka başvurusunun yayınından itibaren 556 sayılı KHK'nın 7. ve 8 maddesi hükümlerine göre ve başvurunun kötüniyetle yapıldığına ilişkin itiraz yapabilirler.Tescil edilmiş yada tescil için başvurusu yapılmış aynı veya benzer markalar ile ilgili 7/1-b bendi ile 8/1a-b bendinde geçen hükümler hem mutlak red nedenleri hemde nispi red nedenleri arasında sayılmıştır. Ancak her iki hüküm arasında yinede bir takım farklar bulunmaktadır. Ayrıca mutlak red nedenleri arasında sayılan 7/1.ı bendi ile nispi red nedenleri arasında sayılan 8/4 fıkrasının tanınmış markalar ile ilgili olduğunu düşünen doktrinde görüşler olduğu gibi, bizimde görüşümüz olan bu iki düzenlemenin farklı olduğunu savunan yazarlar da vardır. Belirtilen iki hususun birbirinden farklı özellikleri bulunmaktadır. İki hususun farklı maddeler ile gündeme getirilmesi doktrinde konunun tartışılmasına sebebiyet vermiştir.Çalışmamızda mevzuatta ve Markalar Kanunu Tasarı'sında yer alan eksiklikler yansıtılmış, uygulamada yer alan sorunlar hakkında doktrinde yer alan görüşler aktarılarak kendi görüşümüz açıklanmıştır.