Marul iri damar hastalığı (Lettuce big vein disease, LBVD)'nın taşınması ve vektörü olan Olpidium türlerinin moleküler olarak saptanması

Bu çalışma 2017-2021 yılları sonbahar ve kış dönemlerinde Adana ve Mersin İlleri'nde yaygın olarak marul yetiştiriciliği yapılan alanlarda Marul iri damar hastalığı (Lettuce big-vein disease, LBVD)'nın saptanması ve bu hastalığa neden olan etmenler (Lettuce Big-Vein Associated Virus, LBVaV ve Mirafiori Lettuce Big-Vein Virus, MiLBVV)'in belirlenmesi ve bu etmenlerin taşınmasında rol alan vektörler (O. brassicae, O. bornovanus ve O. virulentus)'in moleküler olarak saptanması amacıyla yürütülmüştür. Arazi çıkışlarında simptomatolojik olarak LBVD (MiLBVV, LBVaV) ile infekteli olduğundan şüphelenilen ya da hiç bir belirti göstermeyen toplam 85 adet marul bitkisinden örnekleme yapılmış ve ELISA testleri sonucunda, MiLBVV, 18 bitkide saptanmıştır. RT-PCR çalışmalarında MiLBVV için MiLBVV(1) ve MiLBVV(2) primer çifti ile Seyhan, Tarsus ve Yumurtalık izolatlarından 233 bp; LBVaV'ye özgü VP-248 ve VP-249 primer çifti ile Seyhan, Tarsus, Yumurtalık ve Yüreğir izolatlarından 296 bp; O. brassicae'ya özgü OLPbraF ve OLPR primer çifti ile Tarsus izolatlarından 204 bp; O. bornovanus'a özgü OLPborF ve OLPR primer çifti ile Seyhan ve Tarsus izolatlarından 977 bp; O virulentus'a özgü OLPvirF ve OLPR primer çifti ile Seyhan, Tarsus, Yumurtalık ve Yüreğir'den toplanan marul izolatlarına ait 579 bp büyüklüğünde bandlar elde edilmiştir. PCR çalışmaları sonucunda, O. brassicae 5 bitkide, O. bornovanus 10 bitkide ve O virulentus 79 bitkide saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Marul, LBVD, Olpidium, DAS-ELISA, RT-PCR