Max Von Oppenheim'ın Osmanlı Devleti'ndeki siyasi ve kültürel faaliyetleri 1886-1918

Bu çalışma, 19. yüzyılın son çeyreğinden itibaren Almanya İmparatorluğu adına Mısır'da ve Osmanlı Devleti'nde siyasi faaliyetler yürütmüş olan Max Freiherr von Oppenheim'ın (1860-1946) faaliyetlerini incelemiştir. Çalışmada uzun yıllar Osmanlı topraklarına yönelik siyasi ve kültürel faaliyetlerde bulunmuş olan Oppenheim'ın hangi amaçlar doğrultusunda hareket ettiği ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu doğrultuda tez hazırlanırken Oppenheim'ın faaliyetleri hakkında bilgi içeren Osmanlı arşivi belgeleri, kendi hatıraları ve yazmış olduğu eserler ile onun hakkında yapılmış diğer inceleme türünde eserlerden yararlanılmıştır. 1896 yılından 1909 yılına kadar Kahire'deki Alman konsolosluğunda görevli bulunan Oppenheim, Alman Dışişlerine İslam ve dünya meselelerine dair çok sayıda rapor yazmıştır. 1909 yılında İngiliz ve Fransızların baskıları sonucunda Mısır'dan ayrılmak zorunda kalan Oppenheim, 1911-1913 yılları arasında Suriye Vilayeti'ne bağlı Tel Halef harabelerinde arkeolojik kazılar yapmıştır. Bu tarihler arasında bölgede sadece arkeolojik kazılar yapmakla kalmayan Oppenheim, Mısır'da çalıştığı dönemde bulunduğu siyasi faaliyetlerine devam etmiş sadece resmi bir görevi bulunmamıştır. 1914 yılında Birinci Dünya Savaşı'nın başlaması üzerine Oppenheim, Almanya adına kariyerindeki en önemli göreve getirilmiştir. Almanya'nın İngiltere, Fransa ve Rusya ile savaşa girmesinin ardından, bu ülkelerin sömürge topraklarında yaşayan Müslümanların ayaklanma ve isyan çıkarmalarını içeren bir program hazırlayan Oppenheim, bu programı uygulamaya geçirmekle görevli olacak olan "Nachrichtenstelle für den Orient" (NfO) isimli teşkilatı kurmuştur. Almanya Dışişleri Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren bu teşkilat savaş boyunca aktif olmuştur. 1915 yılında programının uygulanması için kilit öneme sahip olan ve Almanya'nın savaşta müttefiki olan Osmanlı Devleti'ne gelen Oppenheim, burada diğer ülkelerde çıkarılacak isyanların koordine edilmesini sağlamış, Osmanlı Devleti'ne bağlı Arap aşiretlerinin ilan edilmiş olan cihada katılmalarına çalışmış ve son olarak da Almanya'nın Osmanlı Devleti'ndeki iktasadî çıkarlarını geliştirmek için fırsatlar oluşturmuş ve propaganda yapmıştır. Bunun için 1915 yılında geldiği İstanbul'da İstanbul Almanya Sefaretine bağlı olarak "Kaiserlich Deutsche Botschaft Nachrichtenstelle Konstatinople" (Dersaadet Almanya Sefareti İstihbarat Riyaseti) isimli teşkilatı kurmuştur.