Gana'nın kuzey bölgesinde mısır tarımında teknik ve ekonomik etkinliğın ölçülmesi: Deterministik ve stokastik yöntemler

Bu çalışma, Gana'nın kuzey bölgesindeki mısır çiftçilerinin teknik, tahsis ve maliyet etkinliklerinin ölçülmesi amacıyla yapılmıştır. Bölgede, nüfusun % 73'ü çiftçilik yapmaktadır ve mısır bölgede ekilen ve tüketilen tahıllar arasında birinci sıradadır. Bununla birlikte bu bölge Gana'nın en fakir bölgelerinden biridir. Etkinliğin arttırılması, verimliliğin artması ile doğrudan ilişkili olduğu için, bu çalışmada etkinlik tahmininde ve etkinliğin arttırılması önerilerinde bulunulmuştur. Çalışmada, tahminleri hesaplamak için, Veri Zarflama Analizi, (VZA) ve Stokastik Etkinlik Sınırı (SES) kullanılmıştır. Örneklem dâhilinde 121 çiftçi ile yüz yüze görüşülmüştür. Örneklemin kapsamı ise çok aşamalı tabakalı örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Ölçeğe değişken getiri varsayımına göre, teknik, tahsis ve maliyet etkinlikleri için sırasıyla % 78,2, % 47,1 ve % 36,9'luk ortalama tespit edilmiştir. Sabit değişken getiri varsayımına göre ise sırasıyla % 73,6,% 46,8 ve % 33,7'lik ortalama tespit edilmiştir. Maliyet ve tahsis etkinlik sonuçları, özellikle SFA için, oldukça düşüktür. Sonuç olarak ölçek etkinliği değeri, % 86,4 olarak bulunmuştur. Etkinsizlik nedenlerini analiz etmek için tobit regresyon yöntemi kullanılmıştır. Etkinsizlik nedenleri arasında yalnızca hane halkı yapısı değişkeni anlamlı bulunmuştur. Aile yapısı ve eğitim değişkenleri, çiftçilerin teknik etkinliklerini etkilemiştir. Tahsis ve maliyet etkinliklerinin analizinde, arazi alanı, medeni durum ve mısır çiftçiliğindeki deneyimin önemli etkisi olmuştur. Çiftçilerin brüt kârları da tahmin edilmiştir. Tahmin sonucunda küçük ölçekli çiftçilerin genellikle büyük ölçekli çiftçilerden daha kârlı oldukları tespit edilmiştir. Çalışmada tespit edilen bir diğer bulgu ise, üretim sürecinde aşırı yoğun işgücü kullanılmakta olduğudur. Araştırma bulguları ışığında öneriler geliştirilmiştir.