Medenî dönem hitaplarının üslûp açısından değerlendirilmesi

Kur'an'daki hitaplar muhtelif açılardan ele alınarak çalışılmıştır. Yapılan çalışmalarda genel itibarıyla hitap-muhatap muvacehesinde hitap çeşitleri ya da hitaplara evrenselliği-tarihselliği gibi açılardan yaklaşılmıştır. Diğer çalışmalardan farklı olarak bu araştırmanın amacı, Medine dönemi hitaplarındaki üslubu tespit etmek ve muhatapların farklılaşmasıyla nasıl bir değişim gösterdiğini incelemektir. Söz konusu hitaplar, nüzul süreci bağlamında hicretten sonrası olarak belirlenmiştir. Bu perspektif doğrultusunda mekân olarak Medine dönemini, muhatap olarak da Ehl-i kitaptan Yahudi ve Hıristiyanlar ile münafıkları ayrıca Hz. Peygamber ve onunla beraber Mekke'de oluşmuş Müslüman cemaati ve bunlara yönelik yapılmış hitap formları ele alınarak çalışma sınırlandırılmıştır. Bu hitaplardaki değişim, vahyin sözlü dile ait özelliği dikkate alınarak hitap-muhatap ve ortam diyalektiği bağlamında ele alınmıştır. Böylece mezkûr hitaplarda yer alan Kur'an üslubunun nüzul ortamında tahakkuk ettiği anlamın sonraki süreçlerde göz ardı edilmesiyle ne tür sorunlara kapı araladığına işaret edilmiştir. Ayrıca Medenî döneme ait hitap formları üzerinden Kur'an'ın dil ve üslup özelliği incelenmiştir. Bu doğrultuda Kur'an hitabının kendilerini muhatap aldığı kitlelerin durumları analiz edilerek, Kur'an'ın hangi vasıfları hedef aldığı ve bu minvalde nasıl bir zihniyeti inşa ettiği elde edilen veriler çerçevesinde değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Tefsir, Kur'an Dili, Hitap-Muhatap, Üslup, Mekke-Medine