İstismarcı yöneticiliğin işyeri nezaketsizliği, üretim karşıtı iş davranışları, örgütsel vatandaşlık davranışları ve çok boyutlu iş motivasyonu ile ilişkilerinde yer alan düzenleyici ve aracı psikolojik süreçler

Bu çalışma, İş Talepleri-Kaynakları Modeli (Demerouti, Bakker, Nachreiner & Schaufeli, 2001), tarafından sağlanan kuramsal çerçeveye uygun olarak, istismarcı yöneticiliğin iş arkadaşlarına karşı nezaketsizlik, üretim karşıtı iş davranışları, örgütsel vatandaşlık davranışları, özerk iş motivasyonları (içsel, özdeşleşmiş) ve kontrollü iş motivasyonları (dışsal, içe yansıtılan) üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçlamıştır. Hem İş Talepleri-Kaynakları Modeli (Demerouti, Bakker, Nachreiner & Schaufeli, 2001) hem de Sosyal Değişim Kuramı'nın (Blau, 1964) sağladığı çerçeveye uygun olarak, çalışanların çalışma gruplarıyla olan özdeşleşme seviyesinin istismarcı yöneticilik ve iş arkadaşlarına karşı nezaketsizlik davranışları arasındaki ilişkiyi düzenleyeceğini, aynı zamanda örgütsel özdeşleşmenin ise hem istismarcı yönetim ile üretim karşıtı iş davranışları arasındaki ilişkiyi hem de istismarcı yönetim ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkilerde kısmi aracı değişken olacağı öngörülmüştür. Öz-Belirleme Kuramı'nın (SDT; Ryan & Deci, 2000) önerileriyle tutarlı olarak, istismarcı yöneticiliğin dışsal düzenleme ve motivasyonsuzlukla doğrudan ve pozitif yönde ilişkili olacağı; ayrıca, içe yansıtılan motivasyonla ise anlamlı bir ilişkiye sahip olmayacağı öngörülmüştür. Son olarak, işle ilişkili duygusal iyilik halinin, istismarcı yöneticilikle özerk iş motivasyonları ve motivasyonsuzluk arasındaki ilişkilerde kısmi aracı değişken olacağı öngörülmüştür. Veriler, çeşitli sektörlerde çalışan 519 beyaz yakalı çalışandan çevrim içi anket yoluyla toplanmıştır. Sonuçlar, istismarcı yöneticiliğin iş arkadaşlarına karşı nezaketsizlikle pozitif yönde ilişkili olduğunu göstermiştir. Ancak, beklentilerin aksine, çalışma arkadaşlarıyla özdeşleşme seviyesinin bu ilişkideki düzenleyici rolü anlamsız çıkmıştır. Ayrıca, istismarcı yöneticiliğin üretim karşıtı iş davranışlarıyla hem doğrudan hem de kurumla özdeşleşme aracılığıyla pozitif yönde ilişkili olduğu gözlemlenmiştir. Beklentilerin tam aksine, istismarcı yöneticilik örgütsel vatandaşlık davranışlarıyla pozitif yönde ilişkili bulunmuştur. Beklendiği gibi, işle ilişkili duygusal iyilik halinin istismarcı yöneticilik ve özerk iş motivasyonları arasındaki ilişkide tam aracı rol oynadığı bulunmuştur. Ayrıca, yine beklendiği gibi, istismarcı yöneticiliğin dışsal düzenleme ve motivasyonsuzluk ile hem doğrudan hem de işle ilişkili duygusal iyilik hali aracılığıyla pozitif yönde ilişkili olduğu bulunmuştur. Bulgular, kuramsal ve uygulamaya yönelik çıkarımlar ile gelecekteki çalışmalara yönelik önerilerle birlikte tartışılmıştır.