Cezayir'de faaliyet gösteren KOBİ'lerde stratejik yönetim, insan kaynakları yönetimi uygulamaları ve örgütsel performans arasındaki ilişkide örgüt kültürünün aracılık rolü

Bu çalışma, Cezayir'de faaliyet gösteren küçük ve orta ölçekli işletmelerde (KOBİ) stratejik yönetim (SY), insan kaynakları yönetimi (İKY) ve örgütsel performans (ÖP) arasındaki ilişkide örgüt kültürünün (ÖK) aracı etkisini incelemektedir. KOBİ'ler, Cezayir'in ekonomik kalkınmasında hayati bir rol oynamakta, istihdamın önemli bir kısmını sağlamakta ve GSYİH'ya anlamlı katkılarda bulunmaktadır. Mevcut literatürde stratejik yönetim ve insan kaynakları yönetiminin firma performansı üzerindeki etkisi çeşitli yönleriyle ele alınsa da, şimdiye kadar Batı ya da Batı dışı bağlamlarda özellikle Kuzey Afrika bölgesinde ve Cezayir özelinde örgüt kültürünün bu ilişkideki aracı rolü detaylı biçimde araştırılmamıştır. Bu araştırma, nicel bir yöntem benimseyerek, Cezayir'deki 622 KOBİ yöneticisinden toplanan verileri analiz etmektedir. Katılımcıların çoğunluğu erkek (%75,9), 30–49 yaş aralığında (%72) olup, %33,1'i lisansüstü eğitim düzeyine sahiptir. Katılımcıların büyük bir bölümü, çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren küçük işletmeleri (%49,2; 6–49 çalışan) temsil etmektedir. Veri toplama sürecinde yapılandırılmış bir anket kullanılarak, İKY altyapısı, stratejik yönetim yetkinlikleri, kültürel boyutlar ve performans çıktıları ölçülmüştür. Verilerin analizi ve hipotez testleri için SmartPLS 4 yazılımı ile Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM), SPSS 29 ile tanımlayıcı ve çıkarımsal istatistiksel analizler ve JASP 0.19.3.0 sürümleri kullanılmıştır. Regresyon ve aracılık analizleri, iş birliğine dayalı (Klan tipi) ve uyum sağlayabilen (Adhokrasi tipi) örgüt kültürlerinin çalışan bağlılığı ve yenilikçiliği teşvik ederek performansı artırdığını göstermektedir. Stratejik yönetimin, doğrudan performans üzerindeki etkisinin İKY altyapısına kıyasla daha güçlü olduğu; ancak bu etkinin, destekleyici bir örgüt kültürüyle uyum sağlandığında daha da güçlendiği ortaya konmuştur. Bulgular ayrıca, örgüt kültürünün stratejik yönetim ile firma performansı arasındaki ilişkide kritik bir aracı rol oynadığını ortaya koymakta ve Cezayir KOBİ'lerinde kültürel uyum ve stratejik netliğin önemini vurgulamaktadır. Elde edilen bulgular, gelişmekte olan ekonomilerde örgütsel davranışın kuramsal olarak anlaşılmasına katkı sunarken, performansı artırmayı hedefleyen KOBİ yöneticilerine entegre yönetim stratejileri konusunda pratik rehberlik sağlamaktadır. Çalışmanın sınırlılıkları arasında kesitsel bir tasarıma sahip olması ve bölgesel odaklılığı yer almakta olup, gelecekteki araştırmalarda daha geniş kapsamlı ve boylamsal çalışmalarla bu sınırlılıkların giderilmesi önerilmektedir.