Mekanik konusundaki düşünce deneylerinin tutum, kavramsal anlama ve argüman becerilerine etkisi

Bu çalışmanın amacı, düşünce deneyleri ile zenginleştirilmiş çalışma yapraklarının fen bilgisi öğretmen adaylarının mekanik konusundaki kavramsal anlamalarına, argüman oluşturma becerilerine, fizik ve fizik laboratuvar dersine yönelik tutumlarına etkisini araştırmaktır. Uygulama 2019-2020 öğretim yılı güz yarıyılında, İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği anabilim dalında öğrenim görmekte olan 1. sınıf fen bilgisi öğretmen adayları ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grupları, 1. sınıflardan başarı ortalaması birine yakın iki grup belirlenerek rastgele olarak deney ve kontrol grubu olarak atanmasıyla oluşturulmuştur. Deney grubuna, düşünce deneyi ile başlayıp geliştirilen çalışma yaprakları dağıtılarak öğretmen adaylarından, verilen düşünce deneylerini ön bilgileriyle zihinlerinde canlandırarak bir hipotez kurmaları ve nedenini açıklamaları istenmiştir. Daha sonra, öğretmen adaylarından düşünce deneyi kısmında kurmuş olduğu hipotezi, gerçek deneyde elde ettiği veriler ile tekrar yorumlayarak bir argüman modeli oluşturması istenmiştir. Kontrol grubunda ise; deney grubu için geliştirilen çalışma yaprağının düşünce deneyi kısmı çıkartılarak dağıtılmıştır. Öğretmen adaylarına aynı mekanik kavramın açıklanmasına yönelik normal bir deney düzeneği kurdurularak veriler toplatılmış ve bu verileri yorumlayarak bir argüman modeli oluşturması istenmiştir. Tüm gruplardaki öğretmen adaylarının süreç içerisindeki argüman oluşturma modelleri Cho ve Jonassen (2002) tarafından geliştirilen tartışma kalitelerini belirlemek için hazırlanmış ölçeğe göre değerlendirilip verilerin sayısallaştırılarak bilgisayar ortamına aktarılması sağlanmıştır. Araştırmada öğretmen adaylarına 'Fizik Tutum Ölçeği (FYDTÖ)', 'Fizik Laboratuvarına Yönelik Tutum Ölçeği (FLDYTÖ)', 'Mekanik Açık Uçlu Kavramsal Anlama Formu (MAUKAF)' ön test- son test olarak uygulanıp deney ve kontrol grubunun karşılaştırılması yapılmıştır. Öğretmen adaylarının Mekanik Açık Uçlu Kavramsal Anlama Sorularından aldıkları puanlara göre seçilen başarılı (1), orta(1) ve zayıf(1) olmak üzere toplam 3 kişiyle görüşme yapılarak süreç içerisinde kullanılan çalışma yaprakları hakkında görüş alınıp içerik analizi yapılmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre, öğretmen adaylarının MAUKAF'na vermiş oldukları yanıtlar incelendiğinde deney grubundaki öğretmen adaylarının son test puanlarının kontrol grubundaki öğretmen adaylarının son test puanlarına göre anlamlı olarak farklılaşmadığı görülmüştür. Öğretmen adaylarının, argüman modeli oluşturma becerileri incelendiğinde deney ve kontrol grubu arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Bu farklılığa göre düşünce deneyi ile zenginleştirilen çalışma yapraklarının öğretmen adaylarının süreç içerisinde argüman oluşturma becerilerine katkı sağladığı belirtilmiştir. Deney ve kontrol grubunda yer alan öğretmen adaylarının fizik ve fizik laboratuvar derslerine yönelik tutumları arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Elde edilen sonuçlar alan yazındaki benzer çalışmalar ile karşılaştırılmış ve ileride yapılacak çalışmalara yönelik öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Düşünce deneyi, argüman, kavramsal anlama, mekanik.