Melheme-i Cedid (Metin-dizin sözlük)

İnsanlığın var oluşundan beri hemen hemen her kültür; geleceği bilinir, belirsizliği belli kılmak istemiştir. Merak duygusunun beslediği bu arzu, ilk çağlarda fiziksel çevremizde gerçekleşen, çoğu zaman korkutucu kimi zaman da şaşırtıcı ama bir rutin haline gelen durumlardan bir sonuç elde etmeye dönük olmuştur. Ne var ki her kültür, aynı fiziksel doğa aktivitelerini farklı yorumlamış, gerçekleşen doğa durumlarından gelecek ile ilgili, sosyal yaşam ile ilgili farklı çıkarımlarda bulunmuştur. Bu yüzden astronomi ve astrolojinin -ilk dönem kültürlerinin doğayı yorumlama bakımından ortak bir anlayış sergileyemedikleri için- bir bilim olarak da değer görmesi uzun bir süre mümkün olmamıştır. Uzun çağlar diyebileceğimiz dönemler boyunca da insanoğlu, çevresinde gerçekleşen olayları faydalı veya zararlı olarak adlandırıp zararlı olandan uzak durarak varlığını sürdürme çabası içinde olmuştur. Zaman içinde bu çaba, gözlemlediklerini bir sebep-sonuç bağı ile sistematik hale getirmelerine, böylece aynı sebeplerin aynı sonuçları doğuracağı düşüncesi ile belli iz ve işaretlerden genel yargılara gitmelerine neden olmuştur. Çünkü yaşanılan dünyadaki doğa hatta sosyal olaylar bize gelecekle ilgili birtakım bilgileri yorumlamamamıza yarayan işaretler yani ipuçları vermektedir. Bu ipuçlarından yola çıkarak bilinmeyenin kıyılarında dolaşmak, hem bu alanla ilgilenen kişileri olağanüstü varlık, kutsal ve bir o kadar da büyülü, üstün insan konumuna getirmiş hem de bu bilinmeyeni bilme dürtüsü ile hareket eden kişilere garip hazlar yaşatmıştır. Her toplum içinde hemen hemen her zaman bu türden kişiler, kişilikler ortaya çıkmış, zaman içinde de bu kişiler ayrıcalıklı konumlara oturtulmuştur. Göklerden, aydan, güneşten, yıldızdan dolasıyla da üstün bir varlıktan yani yaratıdan gönderilenleri en iyi bilen ve aktaran kişiler olarak değer görmüştür. Bu çalışmada da Türklerin; yıldızların hareketlerine, gök cisimlerinin konumlarına, doğa olaylarının oluşma biçimlerine bakarak topladığı iz ve işaretlerden hareketle fertlerin karakter yapısını adlandırmada, siyasal ve toplumsal olayları tahmin edebilme gücünü elde edebilmede astronomi ve astrolojiden nasıl yararlandıkları aktarılmaya çalışılacak. Kendi kaderlerini yani geleceğini tahmin edebilme güdüsü ile hareket eden Türklerin olandan hareketle olacağı bilme gayreti ile nesne ve durumlara yeni kavramlar bularak Türk dilinin söz varlığını geliştirdiği gözden kaçırılmaması gereken unsurdur. Bu doğrultuda metnin çevirisi yapılarak astronomi ve astroloji ile ilgili söz varlığı ortaya çıkarılmaya, oluşturulan dizin ile de Türk dilinin tarihsel sözlüğüne katkı sağlanmaya çalışılmış böylelikle hem Türk dili hem de tarih ve coğrafya gibi sosyal alanlarda çalışma yürüten araştırmacılara katkı sağlama amaçlanmıştır. Anahtar Sözcükler: Astroloji, Melheme-i Cedid, Astronomi, Türkler.