Memecik zeytin çeşidinde bazı periyodisite kontrolü uygulamalarının zeytin ve zeytinyağı verim ve kalitesi üzerine etkileri

Ülkemizin ve özellikle Ege bölgesinin önemli bir yağlık çeşidi olan Memecik zeytin çeşidi güçlü bir periyodisite eğilimi göstermektedir. Periyodisite eğilimini azaltmak için periyodisite kontrolünde dengeli bir çiçek tomurcuğu uyarımına neden olacak kültürel işlemlerin (sulama, gübreleme, budama, seyreltme, bitki büyüme düzenleyici madde kullanımı vb.) yapılması gerekmektedir. Bu nedenle, Memecik zeytin çeşidinde, periyodisite kontrolü amacıyla yapılan bazı uygulamaların zeytin verim ve kalitesi ile zeytinyağı kalitesi üzerine etkilerinin ortaya konması amacıyla bu çalışma planlanmıştır.Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Merkez Kampüs alanında bulunan Memecik zeytin bahçesinde 2020 yılı vejetasyon döneminde verimli ve verimsiz ağaçların seçilmesi ile başlatılan çalışma üç yıl boyunca yürütülmüştür. Periyodisite şiddetini azaltmaya yönelik olarak; zeytin ağaçlarında kontrol grubunun yanı sıra, elle seyreltme, kimyasal seyreltme (180 ppm NAA ppm), giberellik asit (75 ve 150 ppmGA3), anti-giberellin (125 ve 250 ppm pro-Ca) uygulamaları ile farklı hasat zamanları (erken hasat ve geç hasat ) uygulamaları yapılmıştır. Periyodisite kontrolü amacıyla, beklenilen etki doğrultusunda, GA3 uygulamaları aynı bahçe içerisinde o yıl verimsiz olan ağaçlarda, diğer uygulamalar ise verimli ağaçlarda yapılmıştır. Uygulamaların etkilerini belirlemek amacıyla zeytin ağaçlarında fenolojik gözlemler yanında, ağaç başına verim, olgunluk indisi, meyve boyutları, kg'daki dane sayısı, et/çekirdek oranı, titre edilebilir asitlik, pH ve toplam suda çözünebilir kuru madde miktarı değerleri saptanmıştır. Zeytinyağı kalitesi açısından ise serbest yağ asitleri, peroksit ve iyot sayısı, doymuş ve doymamış yağ asitleri miktarı, sterol bileşenleri, toplam tokoferol, UV özgül abrorbans, toplam fenolik madde ve yağ asitleri bileşimine ilişkin analizler yapılmıştır. Denemelerden elde edilen sonuçlar genel olarak değerlendirildiğinde; gerek ağaç başı verim ve gerekse zeytin ve zeytinyağı kalitesi açısından uygulamalardan GA3'in ve meyve seyrelmesine yönelik yapılan uygulamalarının olumlu etkileri saptanmıştır.