Memlükler Dönemi hadis tartışmalarında Bedreddin ez-Zerkeşî'nin yeri

Bedreddin ez-Zerkeşî, Memlükler döneminde Kahire'de yaşamış, usûl, fıkıh ve hadis başta olmak üzere çeşitli alanlarda altmıştan fazla eser telif etmiş çok yönlü ilmî bir şahsiyettir. Onun yaşadığı dönem, hadis ilmi açısından oldukça velûd bir dönemdir. Zerkeşî de usûl, şerh, ricâl ve tahric alanlarında telif ettiği ondan fazla eserle hadis ilmine önemli katkılarda bulunmuştur. Memlükler döneminin hadis ilmi açısından bir özelliği de, hadis konularına dair dönemin âlimleri arasında yaşanan tartışmalardır. Zerkeşî de bu tartışmalara, usûlcü kimliğinin yanında hadis ilmine olan vukûfiyeti ile müdahil olmuş, farklı çıkarım ve görüşleriyle hadis meselelerinin çözümüne katkıda bulunmaya çalışmıştır. Özellikle İbnü's-Salâh'ın Mukaddime'sine yazmış olduğu Nüket adlı eserinde, hadis meselelerine dair ileri sürdüğü görüş ve tenkitleriyle hadis ilmine olan vukûfiyetini göstermiştir. Bu çalışmada Zerkeşî'nin söz konusu eseri, dönemin önemli hadis âlimleri tarafından İbnü's-Salâh'ın Mukaddime'si üzerine yazılan ihtisar, şerh ve nüket eserleriyle mukayeseli olarak tetkik edilerek, Zerkeşî'nin söz konusu tartışmalardaki yerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışma sonucunda Zerkeşî'nin münekkit ve çok yönlü ilmî kişiliğinin, tartışmalı hadis meselelerinin çözümüne olumlu katkı sağladığı, bununla birlikte, ortaya koyduğu görüşlerin kendinden sonraki döneme etki ettiği görülmüştür. Ayrıca Zerkeşî, eserlerinde hadis meselelerinin çözümü noktasında usûl âlimlerinin ve ehl-i hadisin metotlarını mezc etmek suretiyle farklı görüşler ileri sürmüş, böylece İslâmî ilimlerin arasındaki kaçınılmaz irtibatı başarılı bir şekilde ortaya koymuştur.