Menstrual kandan izole edilen kök hücrelerin metformin uygulamasına cevabı ve infertilite ile ilişkisi

Giriş ve Amaç: Açıklanamayan infertilite sebebi belli olmayan, kadın veya erkeğe ait infertilite sebeplerinin tespit edilemediği bir durum olması nedeni ile günümüzde en önemli araştırma konularındandır. Diyabet hastalığı için kullanılan metforminin bu mekanizma üzerinde etkisi olduğu bilinmektedir. Çalışmada menstrual kandan izole edilen endometrial kaynaklı kök hücreler, sebebi açıklanamayan hastalar da olduğu gibi infertilite sebebini oluşturabilecek mekanizmaların çalışılabileceği bir kaynak olarak seçilmiştir. Bu doğrultuda infertil ve fertil hastalardan alınan menstrual kan örneklerinden kök hücre elde edilmesi, kültürü ve 30 gün metformin uygulaması sonrasında değişikliklerin immunositokimyasal analizlerle incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Fertil ve infertil hastalardan alınan menstrual kan örneklerinden kollajenaz I ve ficoll protokolleri ile kök hücreler (MenKH) elde edildi. Hücreler kültür vasatında (DMEMF12, %5 fötal sığır serumu, %1 Penisilin-streptomisin) kültüre edildikten sonra kök hücre karakterizasyonları CD34 ve CD44 indirekt immunoperkosidaz boyaması ve adipojenik, kondrojenik ve osteojenik soylara farklılaşma potansiyelleri sırasıyla Oil Red, Alcian Blue ve Alizarin Res S boyamaları ile gerçekleştirildi. Fertil ve infertil hastalardan elde edilen MenKH'lerin kontrol (grup 1 ve grup 2, sırasıyla) ve metformin uygulanan grup olarak (grup 3 ve grup 4, sırasıyla) ayrıldı. Metformin insanda kullanılan tedavi dozu (800 mg/gün) ve uygulama süresi (30 gün) dikkate alınarak uygulandı (9 x 10-7gr/ml). Tüm gruplarda OCT2, OCT3/4, MATE1, αVβ3 integrin, MUC1, LIF ve IGF-1 dağılımları indirekt immunositokimyasal analiz ile değerlendirildi. Bulgular: Ficoll ve kollajenaz I protokolü sonrasında kollajenaz I ile elde edilen hücrelerin kültürün 1. haftasında %85-90 konfluent olması, artan pasaj sayısında fibroblast benzeri özelliklerini koruduklarının izlenmesi üzerine MenKH'lerin eldesinde bu protokolün uygun olduğuna karar verildi. MenKH'lerde CD44 immunoreaktivitesi orta şiddette pozitif, CD34 immunoreaktivitesi ise negatif idi. MenKH'lerin 21 gün süren farklılaşmasında, Kollajenaz I protokolüyle elde edilen MenKH'lerde 7. gününde Oil Red ile pozitif boyanma saptanır iken, kondrojenik ve osteojenik farklılaşma boyamaları 14. günde az olmakla birlikte, 14. ve 21. günlerde saptandı. MATE1 immunoreaktivitesi grup 1 (fertil, kontrol) ve grup 4'de (infertil metformin uygulanan) kuvvetli (+++) şiddette pozitif iken, grup 2 (infertil, kontrol) ve grup 3'te (fertil, metformin uygulanan) orta (++) şiddette idi. OCT-2 immunoreaktivitesi grup 1 ve grup 3'te orta (++) şiddette, grup 2 ve grup 4'te ise kuvvetli (+++) şiddette idi. OCT3/4 immunoreaktivitesi grup 1, grup 2 ve grup 4'te negatif (-) iken grup 3'te zayıf (+) şiddette idi. IGF1 immunoreaktivitesinin grup 1 ve grup 3'te negatif (-) iken grup 2'de orta (++) şiddette, grup 4'te ise zayıf (+) şiddette idi. LIF immunoreaktivitesi grup 1 ve grup 2'de negatif (-) iken, grup 3 ve grup 4'te zayıf (+) şiddette idi. Tartışma: Kollajenaz I protokolü ile fertil ve infertil hasta örneklerinden elde edilen hücrelerin ficoll ile elde edilen hücrelere göre daha stabil ve morfolojik olarak daha tutarlı olması, MenKH elde edilmesinde uygun olan protokol olduğunu göstermektedir. MenKH'lerin hem mezenkimal kök hücre kaynağı olarak hem de infertil hastalarda kullanılan ilaç ile deneme çalışmalarında kullanılabilecek hücre kaynağı olabileceği sonucuna varıldı. Anahtar Kelimeler: Menstrual kan kök hücresi, infertilite, fertilite, metformin, kollajenaz I