Mercimek (lens culinaris) germplazmının moleküler karakterizasyonu

Mercimek (Lens culinaris), yüksek protein içeriği ve marjinal ortamlara uyum sağlama özelliği ile dünya çapında önemli bir baklagil bitkisidir. Ancak, modern ıslah ve evcilleştirme nedeniyle genetik tabanı önemli ölçüde daralmıştır. Bu tez, iPBS ve SCoT moleküler belirteçleri kullanılarak çeşitli coğrafi bölgelerden toplanan 96 mercimek genotipinin genetik çeşitliliğini ve popülasyon yapısını incelemektedir. Her sistemden toplam 15 polimorfik primer kullanılmış ve iPBS için %95,25, SCoT için %93,38 gibi yüksek polimorfizm düzeyleri ortaya çıkmıştır. Sonuçlar, germplazm içinde önemli genetik varyasyon olduğunu göstermiş ve popülasyon yapısı analizleri, genetik benzerlik ve coğrafi köken temelinde erişimleri farklı kümelere ayırmıştır. Özellikle, Pakistan'dan gelen genotipler tüm istatistiksel endekslerde en yüksek çeşitliliği göstermiştir. AMOVA, genetik varyasyonun ağırlıklı olarak popülasyonlar içinde olduğunu doğrulayarak, popülasyon içi çeşitliliğin zenginliğini vurgulamıştır. Retrotranspozon tabanlı ve gen hedefli belirteçlerin birlikte kullanılması, kodlamayan ve kodlayan genom bölgelerinden elde edilen bilgileri birleştirerek sağlam bir analiz sağlamıştır. Bulgular, yüksek düzeyde farklılaşmış genotiplerin ıslah programlarında ebeveyn olarak kullanılma potansiyelini desteklemekte ve sürdürülebilir tarım için genetik açıdan zengin germplazmanın korunmasının önemini vurgulamaktadır. Çalışma, mercimek ıslahı çabalarında marker destekli seleksiyonu hızlandırmak için iPBS ve SCoT verilerinin diğer yüksek verimli genomik araçlar ve fenotipik değerlendirmelerle entegrasyonunu önererek son bulmaktadır.