Meriones tristrami thomas 1892'nin (Rodentia: Gerbillinae) bazı biyolojik özellikleri üzerine araştırma

ÖZETBu çalışmada Bismil ovası'ndan (400 37' E, 370 49' N) toplanmış 19 ( 14 ♂, 5 ♀) M.tristrami Thomas,1892 örnekleri üzerine morfolojik, karyolojik, ekolojik ve davranışlarıçalışıldı. Ekolojik ve davranış özelliklerine ait bulgular hem arazi hem de laboratuargözlemlerine dayanmaktadır. Arazide canlı olarak yakalanan örnekler laboratuara getirilipeşeyleri tespit edildikten sonra, örneklerin vücut ölçüleri, kafatası özellikler, karyolojiközellileri, habitat, yuva, üreme ve gösterdikleri bazı davranışlar incelenmiş olup, elde edilenbulgular literatür bilgileriyle karşılaştırılmıştır. Örneklere ait post, iskelet, kromozompreparatları Dicle Üniversitesi Fen- Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümünde korunmaktadır.Çalışma sonuçları gösteriyor ki; örneklerin tümboy, kuyruk, kulak ve ardayakuzunluğu 261mm, ,128mm, 19mm ve 33mm uzunluğundadır. Ağırlığı 76gr'dır.M. tristrami'nin karyolojik özellikleri, diploid kromozom sayısı 2n=72, kromozom kolsayısı NF=86, otozomal kromozom kol sayısı NFa=82' dır. Otozomların 6 çifti meta vesubmetasentrik, 29 çifti akrosentriktir, X kromozomu büyük metasentrik, Y kromozomuküçük ve submetasentriktir. Genellikle tek girişi, depo odası, yuva odası ve kör koridorlarınolduğu yuvalarda yaşarlar. Yuvalarının uzunluğu 125 cm, derinliği 48 cm, girişi 4.7 cm vetünel çapı 5 cm'dir. 24-27 gün süren bir gebelikten sonra 3-10 yavru doğurmaktadır. Yavrularyaklaşık 75 günde erişkin hale gelmektedir. Laboratuarda yetişen yavrular daha küçükölçülerde kaldıkları görüldü. Besin depolamakta, çok güçlü bir şekilde territoryumlarınısavunmaktadır. Laboratuarda çift ve aile grupları şeklinde tutuldular.Su ihtiyaçlarını sulu gıdalardan sağlar. Verilen gıdalara bağlı olarak günlük besin tüketimiyaklaşık olarak vücut ağırlığının % 40 ile % 67'si arasındadır. Arazide yakalanan örneklerinagresif olmalarına karşın, laboratuarda yetişenlerin daha uysal oldukları görüldü.Anahtar kelimeler: Meriones, Karyoloji, Ekoloji, Davranış, TürkiyeAlaettin KAYA