Merkezden yerele su yönetimi: Gönen Ovası Sulama Birliği örneği

Ortak doğal kaynakların nasıl yönetilmesi gerektiği konusu literatürdeki tartışmalı alanlardan biridir. Elinor Ostrom merkezi düzenlemeler ve piyasa mekanizmalarını içeren yaklaşımlara karşı çıkarak çözümün iyi yönetişim ve katılımcılık ilkeleri ışığında, doğal kaynakların yönetiminin ve karar alma mekanizmalarının yerel halka verilmesinde olduğunu belirtmektedir. Bu çerçevede nasıl yönetileceği tartışmalı olan doğal kaynakların biri de sulamada kullanılan su kaynaklarıdır. Türkiye'de sulama yönetimini 1950'li yıllardan günümüze Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ) yürütmektedir. Bu süreçte DSİ'nin inşa ettiği sulama tesislerinin büyük bir kısmını doğrudan kendisi işletmiştir. 1990 yılından itibaren su yönetiminde değişim sürecinin yaşandığı görülmektedir. DSİ tarafından işletilmesinin ekonomik olmaması, tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de katılımcı sulama yönetimi anlayışının benimsenmesi gibi nedenlerle tesisleri, yerel yönetim birliklerinin bir araya gelerek oluşturdukları Sulama Birlikleri'ne devretmeye başlamıştır. Bu değişimin beklenen sonuçları ne ölçüde ürettiği araştırılması ve alana inilerek yanıtlanması gereken bir sorudur. Bu çalışmanın amacı da Balıkesir'in Gönen ilçesindeki Gönen Ovası Sulama Birliği örnek alınarak bahsi geçen devir süreci sonrasında, yerelleşen ve sulama birlikleri aracılığıyla kullanıcıların yönetimine devredilen sulama yönetiminin ne ölçüde beklenen etkinlik ve verimlilik hedeflerine ulaştığını ve sorunları çözüp çözemediğini incelemek olacaktır. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı tezde araştırma verileri, görüşme ve doküman incelemesi yöntemleri aracılığıyla elde edilmiştir. Gerçek bir katılımcı yapının oluşturulamadığı sulama yönetiminde; Katılımcı Sulama Yönetimi modeli çerçevesinde sorunun bilincinde olan, sorunu doğru tanımlayacak yöneticilerin olduğu ve kullanıcıların bilinçlendirildiği, birlik yönetiminde söz hakkı olduğu bir yönetim gerçekleştirilmesi gerektiği araştırmanın temel bulguları arasında yer almaktadır.