Meşcere hacim artımının tahminine yönelik örnek ağaç seçim ölçütlerinin geliştirilmesi

Bu çalışmada, meşcerenin hacim artımı tahminine yönelik örnek ağaç seçim yöntemleri değerlendirilmiştir. Bu amaçla; örnek alan içerisinden örnek ağaçların nasıl seçileceğine ilişkin 54 adet seçim yöntemi kurgulanmıştır. Çalışma alanı içerisinden, ilgili değişken varyasyonlarını temsil edebilecek özelliklerde 47 örnek alanda, toplam 1408 kızılçam (Pinus brutia Ten.) ağacında ölçüm yapılmıştır. Hacim artımı tayini için Meyer'in enterpolasyon yöntemi kullanılmıştır. Yöntemin gerektirdiği artım ve çap artımı faktörü çarpanlarının modellenmesi amacıyla toplam 48 adet modelle 2592 (54x48) adet regresyon analizi yapılmıştır. Bu çarpanlar kapsamında ağaç boyu-göğüs çapı, kabuksuz çap-kabuklu göğüs çapı, periyodik kabuklu çap artımı- periyot ortası kabuklu göğüs çapı ilişkilerini açıklayan denklemler üretilmiştir. Ayrıca periyodik kabuklu çap artımını göğüs çapı, meşcere yaşı, bonitet endeksi ve sıklık derecesi değişkenlerinin bir fonksiyonu olarak açıklayan dört girişli çap artımı modelleri de test edilmiştir. En başarılı modeller başarı ölçüt setleri ve bağıl puanlama yöntemiyle değerlendirilerek seçilmişlerdir. Seçim yöntemleri, en başarılı bu modeller ile regresyon analizi için kullanılmayan tüm diğer ağaçlar üzerinde test edilmişlerdir. Böylece her seçim yöntemi, ilişkilerin açıklanmasındaki başarıları ile değerlendirilmiş ve toplam başarı puanları ile sıralanmıştır. Seçim yöntemlerine ilişkin maliyet değeri de yöntemde kullanılan ağaç sayısı ile değerlendirilmiştir. Seçim yöntemleri her ilişkiyi aynı başarı derecesi ile açıklayamamaktadır. Bu nedenle, tümleşik bir değerlendirme yapılmış, Pareto optimal yöntem ile çok amaçlı optimizasyon işlemleri gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak, seçim yöntemlerinin ilişkileri açıklamadaki başarı düzeyleri ve hacim artımı tahminini hangi yönde etkiledikleri belirlenmiştir. Karar verici için basit bir algoritma ile de ihtiyaçları doğrultusunda kullanabileceği çözüm kümeleri ortaya konulmuştur.