Mesleki ve teknik eğitimde meslek standartları ve Avrupa Birliği'ne uyum sürecindeki yeri ve önemi

m ÖZET YÜKSEK LİSANS TEZİ Mesleki ve Teknik Eğitimde Meslek Standartları ve Avrupa Birliği'ne Uyum Sürecindeki Yeri ve Önemi MURAT TUNCER FIRAT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI 2003-sayfa: vm+145 Çağımızda hızlı değişim sürecinin bir sonucu olarak yoğun bir rekabet yaşanmakta ve buna bağlı olarak yüksek nitelikli işgücü yetiştirme ihtiyacı ortaya çıkmaktadır. Söz konusu nitelikli insan gücünü yetiştirmede mesleki ve teknik eğitimin önemli bir işlevi vardır. Günümüzde mesleki eğitim sonucu kişiye kazandırılan belge ya da diplomaların belirli bir standarda ulaşması, bir başka deyişle yapılan eğitimin belirlenen meslek standartlarına uygun olması gelişmiş ülkelerin üzerinde durduğu bir konudur. Bunlardan biri olan Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde de meslek standartları konusunda önemli çalışmalar yapılmaktadır. AB'ye üye olmayı hedefleyen ülkemizde de meslek standartları konusunda özellikle Türkiye İş Kurumunun (İŞKUR) bünyesinde bazı çalışmalar yapılmaktadır. Araştırmanın genel amacı, Türkiye'de meslek standartları konusunda yapılan çalışmaları belirlemek, yapılan çalışmaları AB'ne uyum açısından değerlendirmek ve İŞKUR'un hazırlamış olduğu meslek standartlarından motor yenileştirmeci meslek standardının Endüstri Meslek Lisesi motor bölümü son smıf öğrencileri ve motor bölümü öğretmenleri ile öğrencilerin işletme stajlarını yaptıkları kuruluşlardaki usta öğreticiler açısından durumunu belirlemektir. Araştırmanın evrenini İŞKUR'un hazırlamış olduğu meslek standartları ve gelişmişlik düzeyine göre seçilen illerdeki KÖY (Kalkınmada Öncelikli YoreX NY (Normal Yöre), GY (Gelişmiş Yöre) mesleki teknik ortaöğretim kurumlan motor bölümü son smıf öğrencileri, öğretmen, ve işletmelerdeki usta öğreticiler oluşturmaktadır. Öfneklem olarak ise, öncelikle bünyesinde motor bölümü ve yeterli öğrencisi bulunan okulların bulunduğu illerin Devlet Planma Teşkilatı (DPT) verilerine göre yer aldıkları gelişmişlik durumları incelenmiştir. Buna göre Küme örnekleme yöntemi uygulanmış ve her gelişmişlik düzeyi bü küme olmak üzere üç küme belirlenmiştir. Böylece araştırmanın örneklemi 14 KÖY, 13 NY ve 6 GY ilinden 521 öğretmen, 540 öğrenci ve 142 usta öğreticinin katılımı ile oluşturulmuştur. Veriler literatür taraması yanında, İŞKUR'un hazırlamış olduğu Motor Yenileştirmeci Meslek Standartlarının beşli likert tipi anket biçiminde düzenlenmesi sonucu oluşturulan anket ile toplanmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular şunlardır:. Motor yenileştirmeci meslek standardı konusunda öğrenci, öğretmen ve usta öğreticiler arasında görüş farklılığı tespit edilmiştir.. Araştırma kapsamındaki öğrenciler ilgili becerilerde kendilerini genellikle oldukça yeterli ve kısmen yeterli bulurken, öğretmen ve usta öğreticiler kısmen yeterli, az yeterli düzeyinde görüş belirtmişlerdir.. KÖY kapsamındaki motor bölümü son sınıf öğrencilerinden işletmede uygulama yapanların okulda uygulama yapanlara oranla kendilerini daha yeterli buldukları, NY ve GY kapsamındaki öğrencilerden okulda uygulama yapanların kendilerini daha yeterli gördükleri belirlenmiştir.. Özellikle ileri teknoloji ürünü araç-gereçlerin okullarda ve işletmelerde bulunmadığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre şu önerilerde bulunulabilir:. Meslek standartları konusunda daha geniş tanımlara ve uygulamalara ihtiyaç vardır.. Meslek standartlarının belirlenmesi aşamasında mevcut altyapı ve eğitim aktiviteleri dikkate alınmalıdır.. İlgili araç-gereç eksiklikleri giderilerek, bireyden beklenen becerilere tam olarak ulaşılmasına çalışılmalıdır.. İşletmede meslek eğitimi konusunda belirlenen aksaklıklar bir an önce giderilmelidir.. Hazırlanan meslek standartları başka ülkelerde kullanılan benzer standartlarla karşılaştırılmalıdır. Anahtar kelimeler: Mesleki Eğitim, Meslek Standartları, Avrupa Birliği