Metabolik mühendisliği yaklaşımı ile mayada likopenin mikrobiyal biyosentezi

Antioksidan özellikleri, gıda ve ilaç endüstrilerindeki uygulamalarıyla yaygın olarak tanınan değerli karotenoidleri üretmek için mikrobiyal biyosentez umut verici bir yoldur. Mikrobiyal biyosentez ile özellikle likopen üretimi çevre dostu, uygun maliyetli ve sürdürülebilir bir seçenektir. Bu tez, metabolik yolları ve mühendislik tekniklerini optimize ederek Saccharomyces cerevisiae'da CRISPR-Cas9 teknolojisi kullanılarak likopen üretimini amaçlamaktadır. Fırat Üniversitesi Biyomühendislik Bölümü Sentetik Biyoloji ve Metabolik Mühendisliği Laboratuvarı arşivindeki pAC-EHER-EBIidiYZ plazmidinden elde edilen crtI-crtE-crtB-idi genleriyle S. cerevisiae'da likopen eldesi için modüller tasarlanmıştır. Kullanılan farklı suşlar (IMX581 ve MT04) ve modül kombinasyonlarının likopen üretimi üzerindeki etkileri yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC)'nin likopen seviyelerini ölçmesi ile değerlendirilmiştir. 96. saatte 0,712 mg/L likopen üretimi olurken 240. saatte ise 0,750 mg/L likopen üretimi HPLC de ölçülmüştür. Bu tez çalışmasında, hem maya metabolizması anlayışı ilerletmekle hem de metabolik mühendisliğinin sentetik biyoloji ile desteklenerek endüstriyel biyoteknoloji penceresine yeni bakış açıları katmaktadır.