Metabolik sendrom oluşturulan sıçanlarda dasatinib ve kuersetin'in biyokimyasal yolaklardaki etkileri

Günümüzde sıklıkla karşılaşılan bir endokrin bozukluk olan metabolik sendrom (MetS), bozulmuş insülin direnci, abdominal obezite, dislipidemi, hipertansiyon, koroner arter hastalığı, artmış sistematik inflamasyon gibi sistemik bozukluklarının tümünü birlikte kapsayan bir tablodur. Güncel tedavi yöntemleri MetS'in aydınlatılamamış mekanizmasından dolayı beklenilen seviyede fayda sağlamamıştır. Son yıllarda kronik miyeloid lösemi hastalarında kullanılan ve tirozin kinaz inhibitörü olan dasatinibin, senolitik etkisi ile insülin direncini iyileştirdiği ve glisemik kontrole katkı sağladığı vaka raporlarında gösterilmiştir. Ayrıca bir polifenol olan kuersetin ile yapılan çalışmalarda MetS ve komplikasyonlarının azaldığı, insülin duyarlılığının arttığı ve glukoz düzeylerinde iyileşme sağlandığı tespit edilmiştir. Çalışmamızda dasatinib ve kuersetinin ayrı ayrı ve kombine kullanımının MetS bileşenlerini oluşturan yolaklardaki etkilerini araştırmak ve tedaviye katkısını değerlendirmek amaçlanmıştır. Çalışmamızda 8 haftalık 40 adet Sprague-Dawley cinsi dişi sıçan kullanılmış olup, kontrol, MetS, MetS+Dasatinib, MetS+Kuersetin, Mets+Dasatinib+Kuersetin (kombine) gruplarına ayrıldı. Sıçanlarda MetS oluşturmak için içme suyuna %20'lik fruktoz ilave edilerek ad libitium verildi. Dasatinib (5 mg/kg) ve kuersetin (50 mg/kg) her 2 haftada bir 3 ardışık gün boyunca 8 hafta boyunca her gün oral gavajla verildi. 8 haftalık deneysel süreç sonunda sıçanlardan kan, karaciğer ve böbrek dokusu örnekleri alındı. Alınan örneklerde, Trigliserid, Total kolesterol, HDL-K, LDL-K, VLDL-K ve Ürik asit otoanalizör ile İnsülin, Adiponektin, TNF-α, IL-1β, IL-10, FABP4, eNOS, NF-κB ve PDGFR-β ELISA yöntemiyle ile analiz edildi. Kontrollerle karşılaştırıldığında MetS grubunda; plazma dokusunda FABP4, IL-1β, NF-κB, PDGFR-β düzeylerinde anlamlı değişiklikler görülürken aynı parametreler için kuersetin ve kombine tedavi verilen gruplarda MetS grubuna göre anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Karaciğer dokusunda kontrol grubuna göre MetS grubu insülin, adiponektin ve TNF-α düzeylerinde anlamlı değişiklikler görülürken bu parametreler için tedavi gruplarında ise TNF-α hariç diğerlerinde anlamlı farklılıklar görülmedi. Ayrıca serum HDL-K, VLDL-K ve Trigliserid düzeyleri kontrol grubuna kıyasla MetS grubunda anlamlı bir şekilde değiştiği tespit edildi. Tedavi verilen gruplarda ise HDL-K seviyeleri iyileştirilirken diğerlerinde beklenen sonuçlar elde edilmedi. Sonuç olarak; kuersetin ve kombine tedavilerinin MetS'de iyileştirici etkiye sahip oldukları, bu etkiyi dasatinib tedavisinde ulaşılamadığı biyokimyasal değerlendirme sonuçları ile gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler: Metabolik Sendrom, İnsülin Direnci, Dasatinib, Kuersetin