Açık mekan olgusuna dayandırılarak konutlarda mekan örüntülerini çözümleme yöntemi

Bu tezde; insanın, evi ve yakın çevre mekan örüntüsü sınırlan içinde; fiziksel, psiko- moral ve toplumsal ilişkilerini yaşadığı açık mekan kavramı içeriksel olarak çözümlenmeye çalışılmıştır. Mekanda var olan gizli ilişkileri çözümleyebilmemiz için öncelikle tarihsel örneklerdeki açıklık ve kapalılık ilişkileri incelenmiş ve günümüz çok katlı konutlarındaki ilişkiler gözlemlenmiştir. Mimarideki açık mekan ve onun kademelenerek kapanma süreci sadece basit geometrik mekan organizasyonu olarak ele alınmamakta, açık mekanın nesnel ve nesnel olmayan öğeleri ve bunlarla kurulan ilişkilere dayalı çözümleme araştırılmaktadır. İnsanın açık mekanla ilişkileri, genel sistem ve iletişim teorilerine dayandırılan, kavramsal çerçeve oluşturularak, çözümlemede araç olarak kullanılabilir açık mekan tipolojisine dayalı bir model önerilmektedir. Daha sonra geliştirilen tipolojik çözümleme modeli kritelerine göre örneklenen konutlar ve dokularda mekan örüntülerinin analizinin yapılması denenmektedir. Oda, 'mimari birim' ölçeği olarak olarak ele alınmaktadır. Oda ile açık mekan; odanın kendinden başka bir oda ile birleşme veya kendi içinde bölünme temeline dayalı olarak gelişen çoğalma ilişkileri, açık mekan ile bağlantılı olarak birimin konumu, örüntülerinin oluşumları, girişler, geçişler, sınırlamalar nasıl gerçekleşmektedir, mekanda zaman içinde değişimler nasıl oluşmaktadır diye yerinde analizler yapılmıştır. Örneklemeler günümüzde yaşayan konut dokularından seçilmiştir. Geleneksel doku örneği olarak varlığını, tüm olumsuzluklara rağmen sürdürebilen eski Türk mahallesi diye bilinen, Muğla, Karamehmet mahallesi; gecekondu,4..!,.,c... AriuM,.1,.*-..î, t-»T;.. t^ifiK /T..-;~"U,T" T"U"il""; »." *"-!.. î,~ * ii x.i "1 1, T7-.1 ^v uuauw vulval uııuıu juuuiu -^ijjii, vjiuuitpb maııaııtj] vt ı\jyıu ısx>ııuı VJiııcgı uıaıaıs. J_ivıva z. Çiğli çalışma alanları olarak seçilmiştir. Farklı dokularda elde edilen açık mekan tipolojileri ve açık mekanda insanın fiziksel psiko-moral ve sosyal etkileşimleri ve mekan oluşumlarına etkileri, mekansal değişimler tipoloji kriterlerine dayalı gözlem, görüşme, anket, fotoğraf ve harita çözümleme teknikleri birarada kullanılarak elde edilen bulguların birbirleri ve tarihsel örnekler ile benzerlik ve farklar açısından karşılaştırılmasını yapma denenmiştir. Çalışma, konut dokularında mekan açısından niteliksel değerleri araştırmaya yönelik tipolojiye dayalı içeriksel çevre çözümleme çalışması diye de tanımlanabilir.