Metotreksatın oluşturduğu ovaryum hasarı üzerine D vitamininin etkisi

Amaç: Çalışmamızda metotreksatın neden olduğu over hasarına karşı vitamin D'nin etkilerini histopatolojik, immunohistokimyasal ve biyokimyasal değerlendirme ile araştırmayı amaçladık. Materyal ve Metot: 36 adet Wistar Albino sıçan kontrol ve VD grubunda 8, MTX ve MTX+ D grubunda 10 adet olarak gruplara ayrıldı. 14 günlük deney süresinin sonunda sıçanlardan vajinal smear alınarak proestrus evresinde olan sıçanlar sakrifiye edilerek ovaryum dokuları alındı. Ovaryum dokularına H-E, Masson trikrom, toluidin mavisi, kaspaz-3 ve VDR boyamaları yapıldı. Folikül sayımı yapılarak over rezervi değerlendirildi. Biyokimyasal parametrelerde TOS, TAS, AMH, FSH, LH, östrojen, VD, Ca ve P düzeyleri ELISA kitleri spektrofotometrik yöntemler kullanılarak ölçüldü. Bulgular: Histopatolojik olarak MTX grubunda atretik folikül sayısında, over stromasında bağ dokusunda, inflamatuar hücre birikiminde, mitotoik arreste giden hücrelerde, apoptotik cisimciklerde artışı gözlemledik. Ayrıca folikül sayıları bakımından gruplar arasında bir fark olmadığını gözlemledik. Toluidin mavisi ile boyanan kesitlerde MTX grubunda mast hücrelerin arttığını fakat istatistiksel anlamlı olmadığını, kaspaz-3 immünoreaktivitesinin MTX grubunda arttığı, VDR immünoreaktivitesinin azaldığı tespit edildi. VD verilen tedavi grubunda folikül sayısında değişiklik gözlenmedi. MTX+D grubunda kaspaz-3 immünoreaktivitesinin azaldığı, VDR immünoreaktivitesinin arttığı, mast hücre sayısının değişmediği bulgularına ulaşıldı. Biyokimyasal olarak MTX grubunda TOS seviyesi artış gösterirken VD uygulamasının TOS'u düşürdüğü fakat istatistiksel olarak anlamlı olmadığı tespit edildi. Biyokimyasal parametrelerde VD seviyesindeki artış dışındaki parametrelerde değişiklik gözlenmedi. Sonuçlar: MTX'in oksidatif stresi artırarak over hasarı oluşturduğunu fakat primordiyal folikül sayısında ve AMH seviyesinde değişikliğe neden olmadığını gösterdi. Diğer yandan atretik folikül ve apoptotik hücre sayısında artışa neden oldu. Sıçanlara, VD uygulamasının ise tüm parametreler incelendiğinde beklenen iyileştirici etkiyi göstermediğini tespit ettik. Anahtar Kelimeler: D Vitamini, MTX, Over