Mevduat sözleşmeleri

Mevduat sözleşmeleri, en temel bankacılık sözleşmelerindendir. Mevduat sözleşmelerinde kişiler, saklamak veya faiz elde etmek amacıyla bir miktar parayı bankaya tevdi ederler. Tevdi edilen paraların mülkiyetinin bankaya geçmesi sonucunda, banka yatırılan paralardan faydalanma imkânına sahip olur. Ancak, banka yatırılan miktarda parayı, mevduat sahiplerine iade etmekle yükümlü olur. Günlük hayatta sıklıkla karşılaşılmasına ve ekonomik yaşamda arz ettiği öneme rağmen, herhangi bir kanunda mevduat sözleşmelerinin hükümleri düzenlenmiş değildir. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nda ise "mevduat" kavramı tanımlanmış; ayrıca, mevduat sözleşmeleriyle ilgili bazı hükümlere yer verilmiştir. Bu nedenlerle, mevduat sözleşmelerine uygulanacak hükümleri belirleyebilmek için, sözleşmenin hukuki niteliğini tespit etmek gerekir. Mevduat sözleşmelerinin hukuki niteliğinin belirlenmesi sırasında, bankaya para yatıran kişilerin amacı önem taşımaktadır. Vadesiz mevduat sözleşmelerinde, kişilerin amacı bir miktar paranın saklanmasıdır. Bu doğrultuda, vadesiz mevduat sözleşmelerinin hukuki niteliği itibarıyla, misli şeylerin saklanması sözleşmesi olduğu söylenebilir. Vadeli mevduat sözleşmelerinde ise, bankaya para yatıran kişilerin amacı faiz geliri elde etmektir; ancak, faiz geliri elde etmek, bir miktar parayı belli bir süre bankanın kullanımına bırakmak suretiyle mümkün olmaktadır. O hâlde, vadeli mevduat sözleşmeleri hukuki niteliği itibarıyla, bir tüketim ödüncü sözleşmesidir. Dolayısıyla Türk Borçlar Kanunu'nun misli şeylerin saklanması sözleşmesine ilişkin hükümleri vadesiz mevduat sözleşmelerine, tüketim ödüncü sözleşmesine ilişkin hükümleri ise vadeli mevduat sözleşmelerine uygulanır. Ayrıca, her iki mevduat sözleşmesi için de bankacılık mevzuatındaki özel düzenlemeler dikkate alınır. Anahtar Kelimeler: mevduat sözleşmeleri, vadesiz mevduat sözleşmeleri, vadeli mevduat sözleşmeleri, misli şeylerin saklanması sözleşmesi, tüketim ödüncü sözleşmesi.