Michael Joseph Oakeshott'ın siyaset felsefesi ve siyasette rasyonalizm

Bu çalışmada, çağımızın en önemli siyasi teorisyenlerden biri olarak kabul edilen; "muhafazakâr", "liberal", "idealist", "gelenekçi", "tarihsici", "bireyci" gibi mevcut kategorilere göre tasnif edilmesi zor olan; geleneksel inanca sahip olmayan, ancak bir gelenekçi olan; liberalizmi tanımayan, ancak geliştirdiği sivil birlik teorisiyle tam bir özgürlük aşığı olan; bireyin tarihsel bir kazanım olduğunu ortaya koyan ve bu bağlamda Hegel'i Locke'a tercih eden, Michael Oakeshott'ın siyaset felsefesi ve siyasetteki rasyonalizm anlayışı; bu bağlamda onun deneyim ve felsefe teorisi, rasyonalizm eleştirisi ve sivil birlik anlayışı ele alındı. Giriş bölümünde çalışmanın konu edindiği sorunun ve Oakeshott'ın felsefesinin temel arayışının ve ayrıcı noktalarının ne olduğu açıklanmaya çalışılmıştır. Birinci bölümde, Oakeshott düşüncesinin arka planı, düşüncesinin temelini oluşturan deneyim ve felsefe görüşü, en nihayetinde felsefe ile felsefi olmayan deneyimler arasındaki ilişkiler ele alınıp açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca Oakeshott'ın Deneyim ve Modları'nın derin bir analizi yapılmıştır. İkinci bölümde, felsefeyi ideolojik bir faaliyet olarak değil, açıklayıcı, izah edici bir faaliyet olarak ele alan Oakeshott'ın, siyaset felsefesi tarihi üzerine ilk dönem çalışmaları, siyaset felsefesi kavramı hakkında neler ortaya koyduğu ve yirminci yüzyılda siyasete yönelik felsefi araştırmanın hangi yöne gitmesi gerektiğine dair düşüncesi ele alındı. Ayrıca felsefe idesini, siyaset ve hukuk felsefesinin sorunlarına nasıl tatbik ettiği ve siyaset felsefesinin doğası hakkındaki bulguları incelendi. Üçüncü bölümde, Oakeshott'ın rasyonalizm eleştirisi, pratik -esasen ahlaki ve siyasi- faaliyet açıklaması üzerinde durulmuştur. Siyasetteki temel çıkmazların, rasyonalist inanca nasıl dayandığı, rasyonalizm eleştirisi üzerinden nasıl ele aldığı ve çözümü için geleneğin nasıl kullanıldığı ortaya konmaya çalışıldı. Ayrıca rasyonel ve rasyonel olmayan siyaset bağlamında görüşlerinin analizi gerçekleştirildi. Dördüncü bölümde, Oakeshott'ın siyaset felsefesinin temeli olan, liberalizmin yeniden ifadesi olarak kabul edilen, araçsal olmayan ahlaki bir pratik olarak değerlendirilen, societas ve universitas bağlamında detaylandırılan sivil birlik teorisinin, liberalizmin temel problemlerinin üstesinden nasıl geldiği ele alındı. Sonuç bölümünde ise, Oakeshott'ın ortaya koyduğu fikirlerin, siyaset felsefesine yaptığı katkı ve sağladığı olanaklar tartışılmıştır.