Michel Foucault'da bilginin arkeolojisi

Arkeolojik çözümleme yöntemiyle bilinen Michel Foucault, 20.yy Batı felsefesinin etkili düşünürlerinden biridir. Onun felsefi etkinliği 1954'ten 1984 yılına kadar otuz yıllık bir süreci kapsarken; araştırmaları arkeoloji ve soykütüğü olarak iki ana başlık altında incelenebilir. Arkeolojik araştırma, tarih boyunca söylemlerde beliren bilginin oluşum koşullarının betimlenmesidir. Soykütüksel araştırma ise iktidar mekanizmalarının çözümlemesinde kullanılan bir karşı-bilimi niteler. Ancak iki araştırma birbirinden bağımsız olmayan Foucault'nun felsefi etkinliğinin bütünsel gelişimleridir. Geleneksel felsefenin bilgi, bilme ve istenç birliğini reddeden Foucault; dil ile gerçeklik, episteme olarak bilgi ve bilme olarak bilgi ayrımı yapar. Tarihsel süreksizliklerde arkeolojinin ortaya koyduğu epistemeler, farklı çağları oluştururken; bu çağların söylemlerinin koşulları bilme olarak bilgiyi verir. Soykütüksel analiz ise iktidar/bilgi pratiğinin, iktidarın dayatma ve bireyselleştirme mekanizmalarının koşullarını ortaya çıkartır. Çalışmamız çağertesi filozof Michel Foucault'nun arkeolojik söylem analizini betimlemeye çalışacaktır. Anahtar Kelimeler: Foucault, Arkeoloji, Soykütüğü, Episteme, Bilgi, İktidar.