Mikro düzeyde içerik düzenleme stratejilerinin kavramların, genellemelerin öğrenilmesine ve bilişsel esnekliğe etkisi

Bu çalışmada, kavram analizi ve genelleme analizi temel alınarak yapılan öğretimin, bununla birlikte ?bir kavramın içerik öğelerinin? açıklanmasının; kavramların, genellemelerin öğrenilmesine ve bilişsel esnekliğe etkisi araştırılmıştır. Araştırma, deneysel araştırma modellerinden biri olan ön test-son test kontrol gruplu deneme modeline göre desenlenmiştir. Çalışmada gruplar iki deney ve bir kontrol grubu desenine göre oluşturulmuştur. Araştırmacı tüm gruplarının derslerine girmiştir. Araştırma, 2004-2005 öğretim yılı bahar döneminde Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği (I. ve II. Öğretim) 2. sınıf ve Okulöncesi Öğretmenliği 2. sınıf (I. Öğretim) öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Deney-1 grubunda 33 öğrenci; deney-2 grubunda 29 öğrenci ve kontrol grubunda 30 öğrenci olmak üzere toplam 92 öğrenci, çalışma grubunda yer almıştır. Gruplar; ?Kavram Başarı Testi?, ?Genelleme Başarı Testi? ve ? Yapıyı Doldur? Testi ön test sonuçları dikkate alınarak eşitlenmiştir. Araştırma sürecinde elde edilen veriler, SPSS 10.0 istatistik paket programı aracılığıyla çözümlenmiştir. Verilerin aritmetik ortalamaları, standart sapmaları betimsel olarak verildikten sonra, tek yönlü varyans analizleri (Anova) ve kovaryans analizleri (Ancova) ile korelasyon analizleri yapılmıştır. Araştırma bulgularından elde edilen sonuçlar aşağıdaki gibi özetlenebilir: 2 Araştırma bulgularının daha kolay anlaşılabilmesi için araştırma kapsamında incelenen bağımsız değişkenler, gruplara göre gösterilmiştir: Birinci Deney Grubu: Bir kavramın içerik öğelerinin açıklanması + kavram analizi+ genelleme analizi İkinci Deney Grubu: Kavram analizi + genelleme analizi Kontrol Grubu: Ders kitaplarında sunulan içerik. 1. Deney ve kontrol gruplarının kavram başarı testi ön test puanları kontrol edildiğinde, son test toplam, hatırlama düzeyi ve kavrama düzeyi puanları açısından deney grupları ve kontrol grubu arasında, deney-1 grubu lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. 2. Deney ve kontrol gruplarının genelleme başarı testi ön test puanları kontrol edildiğinde son test toplam puanları açısından; a) Deney-1 ve kontrol grubu arasında deney-1 grubu lehine, ve deney-2 ve kontrol grubu arasında deney-2 grubu lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. b) Son test hatırlama düzeyi puanları açısından, deney ve kontrol grupları arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. c) Son test kavrama düzeyi puanları açısından, deney-1 ve kontrol grubu arasında, deney-1 grubu lehine, ve deney-2 ve kontrol grubu arasında, deney-2 grubu lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. d) Uygulama puanları açısından, deney-2 grubu ile kontrol grubu arasında, deney-2 grubu lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. 3. Deney ve kontrol gruplarının ?kavram başarı son testi? ile ?genelleme başarı son testi? hatırlama düzeyi, kavrama düzeyi ve toplam puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. 4. Deney ve kontrol gruplarının ?yapıyı doldur? ön test puanları kontrol edildiğinde, son test puanları açısından deney-1 grubu lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. 5. Deney ve kontrol gruplarının, kavram başarı testi toplam puanları ile ?yapıyı doldur? testi toplam puanları arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki bulunmuştur.6. Deney-1 grubunun genelleme başarı testi toplam puanları ile ?yapıyı doldur? testi toplam puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. 7. Yapılan öğretim ile deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilerin bilişsel yapılarında değişme ve gelişme olduğu gözlenmiştir. 8. Deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilerin daha çok hatırlama ve kavrama düzeyinde hedef davranış yazdıkları, daha üst düzeylerde etkili olarak hedef davranış yazamadıkları gözlenmiştir. 9. Deney ve kontrol gruplarında yapılan öğretimlere dayalı olarak dersin işlenişine ilişkin; a. Deney-1 grubundaki öğrenciler, dersi olumlu değerlendirdiklerini, konuyu iyi anladıklarını ve açıklamaların çok faydalı olduğunu belirtmişlerdir. b. Deney-2 grubundaki öğrenciler, dersi olumlu bulduklarını ancak konunun oldukça zor ve karmaşık olduğunu belirtmiş ve ayrıca daha çok örneğe ihtiyaç duyduklarını ifade etmişlerdir. c. Kontrol grubundaki öğrenciler ise, dersi zor ve sıkıcı bulduklarını, aynı zamanda daha çok örneğe ve alıştırmaya ihtiyaç duyduklarını belirtmişlerdir. Anahtar Sözcükler: Kavram öğretim, Kavram analizi, Genelleme öğretimi, Genelleme analizi, Kavramın içerik öğeleri