Milli Mücadele'de Antalya'da Haberleşme ve Anadolu Ajansı'nın Bölgedeki Faaliyetleri

Haberleşme, insanoğlunun varoluşundan bu yana yaşamın merkezinde olmuş, ilk uygarlıklardan günümüze kadar toplumlar ve insanlar arasında bilgi alışverişi sağlamıştır. Anadolu'daki son Türk Devleti'nin istiklal mücadelesi ve kuruluş çabası içerisinde haberleşme hayati önem taşımıştır. Anadolu, topraklarının büyük bir bölümü işgal altında ve dünyadan tecrit edilmiş bir durumdayken, işgalci bir devlet olmasına karşın İtalyanlar, Antalya vasıtasıyla Anadolu'nun dış dünya ile iletişim kurmasına göz yummuşlardır. Milli Mücadele'nin başladığı günlerde Antalya önemli bir haberleşme ve propaganda merkezi haline dönüştürülmüş, Anadolu Ajansı bizzat Mustafa Kemal'in talimatıyla ilk bürosunu Antalya'da açmış ve Anadolu'dan gelen tebliğ ve mesajlar buradan tüm dünyaya ilan edilmiştir. Bu çalışmada Türk İstiklal Harbi'nin başlangıcından sonuna kadar haberleşme ve enformasyon merkezi olan Antalya ve çevresindeki haberleşme faaliyetleri ele alınmış, özellikle Anadolu Ajansı'nın çalışmaları ve İstiklal Mücadelesine katkıları yeni belgeler ışığında tartışılmıştır. Bu kapsamda, arşiv belgelerinin inceleme ve çözümleme çalışmalarının yanı sıra doğrudan Mustafa Kemal Paşa'ya bağlı olarak istihbarat çalışmaları yapan ve İzmir'in işgali başta olmak üzere birçok önemli gelişmeyi kendisine bildiren Posta Telgraf Memuru Zülfikar Kılınçarslan'a ulaşılmış ve 4. kuşaktan torunu Asuman Öztürk ile mülakat yapılmıştır. Manastırlı Telgrafçı Hamdi Bey'in İstanbul'un işgali sırasındaki çalışmaları ne derece önemli ise, İzmir ve Antalya içindeki gelişmeler açısından Ali Zülfikar Bey'in de aynı derecede önemli olduğu anlaşılmıştır. İlaveten, azınlıkların ve işgal kuvvetlerinin sigara kağıtlarını propaganda unsuru olarak kullanılması da kitle iletişim perspektifinden incelenerek tartışmaya açılmıştır. Ayrıca Milli Mücadele döneminde önemli bir görevi yerine getiren Antalya Postahanesi üzerine yapılmış çalışmalarda ve toplumca yanlış bilinen kavramsal kullanımlara dikkat çekilerek yeniden tartışmaya açılmıştır. Türk Hava Kuvvetleri'nin İstiklal Harbinde kullandığı uçakların Antalya'dan cepheye nakil faaliyetleri, Vecihi Hürkuş'un anılarından yola çıkarak incelenmiş aynı zamanda bu süreçte vefat eden Pilot Teğmen Halil Bey'in mezarı da tez çalışması esnasında tespit edilmiştir. Çalışmada sıklıkla tez yazarının kendi arşivinden yararlanılmıştır.