Milli Mücadele yıllarında Enver Paşa'nın faaliyetleri

Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde büyük bir rol oynayan Enver Paşa askeri ve siyasi birçok faaliyetler de bulunmuştur. II. Meşrutiyet'in ilanıyla birlikte Enver Paşa Osmanlı Devleti'nin tarih sahnesine çıkarak 4 Ağustos 1922'de ölünceye kadar Anadolu için önemini korumuştur. Trablusgarp Savaşı, Balkan Savaşları ve Birinci Dünya Savaşında yürüttüğü politikalar, askeri harekatlar büyük önem arz etmiştir. Enver Paşa'nın Birinci Dünya Savaşından hemen sonra ülkeyi terk etmesine rağmen Anadolu için gayretlerinden vazgeçmemiş ve Millî Mücadeleyi yürüten kadro ile sürekli iletişim halinde olmuştur. Almanya'da Millî Mücadele'ye para ve silah sevkiyatı için uğraşmıştı. Moskova'da Bolşevik liderlerden Millî Mücadele için askeri yardım istemiştir. Enver Paşa'nın bu faaliyetlerini Ankara Hükümeti kendi meşrutiyeti için tehlikeli görmüştür. Başta Mustafa Kemal Paşa olmak üzere Enver Paşa ve İttihatçı liderlerin Türkiye'ye girmelerine mâni olunmaya çalışılmıştır. Enver Paşa Türkiye'ye girişinin engellenmesinden sonra Türkistan'a gitmiştir. Türkistan'da Bolşevik Rusya'ya karşı bağımsızlıkları için savaşan Basmacılar arasına katılarak 4 Ağustos 1922 tarihinde Bolşevik Rus askerleriyle girdiği savaşta hayatını kaybetmiştir.