Milli Savunma Bakanlığı kullanımında bulunan kamu konutlarının mevcut durumunun değerlendirilmesi: MSB Oran Lojmanları örneği

Konut sorunu veya daha geniş ifadeyle barınma sorunu, ilk insandan günümüze insanların hayatında öncelikli sorunlar arasında yer almıştır. Birçok ülkede sanayi devrimi ile birlikte kırsal yerleşimlerden kentlere göç eden işçilerin barınma sorununa çözüm olarak ortaya çıkan kamu konutu (lojman) kavramı, Osmanlı İmparatorluğunda cami ve demiryolu gibi kamusal alanlarda görevli personelin barınma ihtiyacını karşılamak için gündeme gelmiş ve kullanılmıştır. Cumhuriyetin ilanından sonra, Anadolu'da görev yapan personelin ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde konutun olmaması, barınma ve devamında konut sorununu gündeme getirmiştir. Son yıllarda kamu konutu kavramı gerek ödenen kira bedelinin piyasa rayiçlerine göre nispeten düşük kalması, gerekse kamu personeline sağladığı faydalar yönlerinden tartışma konusu olmaktadır. Bu araştırmada konut ve barınma politikaları incelenmiş, kamu personeli ve özellikle askeri personel için konuta duyulan ihtiyaç, mevzuatın gelişim süreci ile birlikte ele alınmış, kamu konutlarının ülke ekonomisine sağladığı fayda ile yüklerin ortaya konulması için Milli Savunma Bakanlığına tahsisli konutların sayısı, gelir-gider dengesi ve personelin yararlanma oranları incelenmiştir. Son olarak personelin aileleriyle birlikte ikamet amaçlı kullandığı Ankara ili, Çankaya ilçesi, Dumlupınar mahallesindeki Milli Savunma Bakanlığı Oran Lojmanlarının mevcut durumu ile eskiyen ve yıpranan binaların yerinde dönüşümü mevzuat bağlamında değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre Cumhuriyetin ilanı ile birlikte uygulanmaya başlanan kamu konutlarının özellikle kamu personelinin yaşadıkları konut sorunundan dolayı kamu konutları politikasından ayrı ele alınamayacağı değerlendirilmiştir. Örnek olarak incelenen Oran Lojmanlarının kentsel dönüşüm projesi ile yenilenmesinin maliyeti ile bireylere ve bulunduğu yerleşim yerindeki gayrimenkul projelerine sağlayacağı katkı tartışılmış ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından alana yönelik olarak yapılan imar planından hareketle proje önerisi ortaya konulmuştur. Ülke güvenliğinde aktif görev alan personelin, ailesiyle birlikte ülkenin her yerinde güvenli ve bakım-onarım ihtiyacı olmayan lojmanlarda barınma ihtiyacının karşılanması, görevine rahat odaklanabilmesi ve ailesinin emniyet altında olmasının sağlayacağı motivasyon dikkate alınmalıdır. Bu kapsamda gerek incelenen Oran lojmanlarının, gerekse yeterli parsel büyüklüğü ve imar hakkına sahip diğer lojmanların dönüşüm proje alanı olarak ilan edilmesinin, yapılaşma yoğunluğunun çevredeki parseller ile aynı düzeyde tutulmasının, proje geliştirme işinin ilgili Bakanlıklar ve üniversitelerden alınacak destek ile yapılmasının, inşaatın Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilmesinin ve işletme döneminde lojman alanının yönetiminin profesyonel tesis yönetimi firmalarına bırakılmasının ekonomik ve sosyal fayda sağlayabileceği vurgulanmalıdır.