Mimari tasarım eğitiminde eğitmen ve öğrenci yaklaşımlarının tasarım sürecine etkisi üzerine bir inceleme

Öğrencilerin mimarlık disiplinin en önemli unsuru olan tasarım kavramını aktif olarak deneyimlemesi üzerine kurulu olan stüdyo dersleri, öğrenciye kazandırdığı farklı düşünme, alternatifleri sorgulama, yaratıcı üretim sağlama gibi unsurlardan dolayı mimarlık eğitiminin hedeflediği bireyin yaratıcılık potansiyelini artırma amacına ulaşmakta eğitim içeriğinin en kritik dersi konumundadır. Stüdyo dersi, diyalog ve eleştiri odaklı yapısı gereği eğitmen ve öğrencilerin yaklaşım farklılıklarından olumlu ya da olumsuz etkilenebilmektedir. Eğitmen yaklaşımı veya öğrenci yaklaşımı kaynaklı aksaklıklar, stüdyo dersinde oluşturulmaya çalışılan tasarım kültürüne zarar vermekte ve verimsiz tasarım süreçlerinin sonucunda öğrencilerin okuldan, eğitimden, tasarım ve yaratıcılık kavramlarından uzaklaşmasına neden olabilmektedir. Bu noktada eğitmenin, stüdyo grubu içerisinde sergilenen farklı yaklaşımlara karşı farkındalık içinde hareket etmesi önem taşımaktadır. Bu tez çalışmasında, stüdyo dersi sürecinde eğitmen ve öğrenciler tarafından geliştirilen yaklaşımların incelenmesine kaynak oluşturulması amacıyla, öğrenci ve eğitmenlerin farklı stüdyo faaliyetlerine karşı gerçekleştirdikleri aksiyonlar, bir ders dönemi boyunca gözlemlenmiş, elde edilen bulgular, tasarım sürecine etkileri çerçevesinde yorumlanmıştır. Yapılan literatür araştırmaları sonucunda alan çalışması dört temel uygulama etrafında şekillenmiştir. Öğrenci yaklaşımlarının sağlıklı bir şekilde gözlemlenmesi amacıyla eğitmenlerin stüdyo kültüründe diyalog unsurunu ön plana alan bir yaklaşım sergilemeleri hedeflenmiştir. Ders akışı, öğrencinin kendisini ifade edebileceği uygulamalara hizmet edecek şekilde planlanmıştır. Öğrencilerin yapılan uygulamalar özelinde ürettikleri çalışmalar, literatür taramasında ortaya konan tasarım kavramına yaklaşım unsurları çerçevesinde incelenmiş, tez çalışmasına veri sağlayabilecek üretimler yorumlanmıştır. Stüdyo dersi, eğitmen ve öğrenciler tarafından sergilenen farklı yaklaşımlardan beslenmektedir. Bu anlamda eğitmen ve öğrencilerin stüdyo dersine karşı geliştirdikleri bakış açılarının gözlemlenebilmesi adına yapılacak farklı model ve ölçekte çalışmalar, tasarım eğitimine kaynak oluşturmaları bağlamında önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Mimarlık Eğitimi, Stüdyo Dersi, Yaratıcı Üretim, Eğitmen Yaklaşımı, Öğrenci Yaklaşımı, Tasarım Süreci