Mimari tasarım stüdyosunda sonuç ürünün analitik hiyerarşi süreci (AHS) ile değerlendirilmesi

Mimarlık eğitiminin omurgasını oluşturan mimari tasarım stüdyolarında, her akademik dönemde daha da karmaşıklaşan bir yapının tasarım süreci uygulamalı olarak öğrenciye yaşatılmaktadır. Öğrenci, her defasında yeni bir tasarım problemini çözmeye çalışır ve kendi tasarım dilini geliştirerek sonuç ürününü jüri değerlendirmesine sunar. Öğrencinin tasarımı jüri tarafından genellikle yüzdelik dilimi belirlenen kriterler üzerinden sezgisel olarak puanlandırılır. Bu değerlendirme, öğrencinin bir üst döneme geçip geçmediğini belirlediği için notlandırmaya yönelik itirazlar mümkün olabilmektedir. Bu tezde mimari tasarım derslerinde sonuç ürününün değerlendirmesine yönelik olarak, bir karar verme yöntemi olan Analitik Hiyerarşi Süreci'nin (AHS) uygulanmasının mümkün olduğu hipotezi ileri sürülmektedir. Araştırmanın amacı AHS ile mimari tasarım ürünlerini notlandırmak/değerlendirmek üzere analitik bir çözüm sunmaktır. Bu yaklaşım ile jürinin sezgisel ve nitel değerlendirmeleri ortak bir kararla nicel olarak ölçülebilecektir. Böylece nesnel değerlendirme için bir referans oluşturacaktır. Araştırmada 4. Sınıf 2. Dönem Mimari Tasarım Stüdyosunda (dersinde) raslantısal olarak seçilen 2 öğrencinin tasarımı ürünler, 3 jüri üyesinin (öğretim üyesinin) katılımıyla AHS yaklaşımı uygulanarak değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Jüri üyelerinden öncelikle tasarımları geleneksel şekliyle sezgisel olarak notlandırmalarıları istenmiştir. Sonrasında jüri üyeleriyle birlikte; belirlenen değerlendirme kriterlerine göre AHS yöntemiyle tasarımların değerlendirilmesi yapılmıştır. Değerlendirme kriterlerinin belirlenmesi sürecinde mimarlık eğitiminin tarihçesi ve güncel mimari değerlendirme kriteleri incelenmiştir. Araştırmanın birinci bölümünde; tarihsel süreçten başlanıp günümüz tasarım stüdyolarına kadar evrilen mimarlık eğitimi incelenmiştir. Tasarım stüdyoları derslerinin işleniş ve değerlendirme yöntemleri, eğitimde Bologna süreci konuları ele alınmıştır. İkinci bölümde; bir değerlendirme ve karar verme yöntemi olan AHS yaklaşımının tarihçesi, ilkelerive uygulanma yöntemi incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise; tasarım stüdyolarında sonuç ürün olan mimari tasarımın değerlendirmesi üzerine analitik bir model oluşturulmuştur. Klasik sezgisel değerlendirme yöntemi ile AHS aynı anda uygulanmış, her iki yöntem birbiri ile karşılaştırılmıştır. Araştırma sonucunda jüri tarafından sezgisel yollarla yapılan puanlandırma ile Analitik Hiyerarşi Süreci'nin uygulaması ile yapılan puanlandırmanın çok yakın olduğu görülmüştür.Bu da AHS yaklaşımının mimari tasarımların değerlendirilmesinde geçerli olabileceğini göstermiştir.