Mimaride geometrik form-algı ilişkisi: Çağdaş müze örnekleri üzerinden bir inceleme

Mimarlık, güzel sanatlar, sosyal bilimler, fen bilimleri, matematik gibi farklı disiplinler üzerine temellenir. Mimarlık ürünleri fiziksel, psikolojik ve sosyal ihtiyaçları karşılamanın yanı sıra, etkileşimde bulunduğu insanlar için somut veya soyut anlamlar ifade edebilmekte, çeşitli nitelik ve düzeylerde mesajlar iletebilmektedirler. Mimarlığın bu anlamsal boyutunda tanımı ve nitelikleri ile form, önemli bir araç olarak öne çıkmaktadır. Mimarlığın temellendiği alanlardan matematiğin özelleşmiş bir disiplini olan geometri, tarih boyunca mimari formun tanımlanması, inşa edilebilirliği ve anlamlandırılması bağlamında anahtar kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Geometrinin türü, boyutları ve kurucu elemanları arasındaki oranları, kütlesel ve mekânsal açıdan farklı psikolojik etkiler yaratmakta, mimari estetik açısından değerlendirme ölçütü oluşturmaktadırlar. Mimari formun algılanması ve anlamlandırılması açısından da önemli etkiye sahip olan geometri, çeşitli zaman dilimleri ve kültürlerde değerlerin sembolize edilmesi ve mesajların iletilmesi gibi işlevler üstlenmiştir. Geometriyi bu bilgiler doğrultusunda analiz ederek, geometrinin mimari üzerindeki etkilerini ortaya çıkarmak bu çalışmanın temel hedeflerinden biridir. Analiz yönteminin uygulanacağı mimari örnekler ise, form çeşitliliği açısından zengin ve sembolik değeri yüksek olan müze yapılarından seçilmiştir. Bu çerçevede tez çalışmasında fenomenolojik çözümlemelerle oluşturulmuş bir analiz tablosu üzerinden, çağdaş dönem müze yapıları incelenmiştir. Böylelikle mimaride form ve algısal ifade ilişkisi, seçilen örnekler üzerinden tartışılarak yapısal analiz ve yapıların ardındaki anlamın tercümesinden bahsetmek mümkün olabilmiştir.