Mimaride görsel karmaşıklığın analizi: Fraktal analiz

Mimarlıkta tasarım yapılırken yere ve bağlama uygunluk mimari tasarımın vazgeçilmez unsurlarıdır. Bu çalışmada yapıların çevresindeki unsurlar ile oluşturduğu görsel uyumun sayısal yöntemler ile test edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda yakın dönemde inşa edilmiş modern yapıların yerle kurduğu ilişki ve çevresel ögelerin yapı tasarımında plan ve cephe kurgusu üzerine etkisi sayısal yöntemler ile yorumlanmaya çalışılmıştır. Çalışma kapsamında seçilen müze yapılarına, çevrelerine ve kullanılacak yönteme ilişkin gerekli literatür taramaları yapılmıştır. Yapılan literatür taramaları sonucunda Türkiye'nin farklı bölgelerinde bulunan, yer aldıkları kent için önem teşkil eden; Troya Bölgesi, Troya Müzesi, İstanbul Deniz Müzesi ve müze çevresi, Eskişehir Odunpazarı Modern Müzesi ve Odunpazarı Bölgesi, Zonguldak Mağaraları Ziyaretçi Merkezi ve çevresinde mağaralar, Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi ve Şanlıurfa Bölgesi özellikleri, yerleşim bilgileri, dokusu, plan ve cephe kurgularına dair bilgiler verilmiştir. Çalışmanın devamında yapıların cephe ve planlarının analizi için mimaride görsel karmaşıklığın değerini ölçmede kullanılan fraktal analiz yöntemlerine dair açıklamalar yapılmıştır. Mimaride fraktal analiz, kent bütünü ölçeğinde, bina ölçeğinde ve bina elemanı ölçeğinde devam etmektedir. Bu çalışma daha çok bina ölçeğindeki analizler üzerinedir. Tez çalışmasındaki fraktal analiz değerleri İmage J üzerinden çalışan FracLac programı ile elde edilmiştir. Çalışma kapsamında gerekli kavramsal bilgilendirmenin ardından belirlenen beş ayrı müze yapısı konumları, fotoğrafları, cephe ve plan çizimleri ve mimari özellikleri belgelenmiştir. Belgeleme çalışması ile hazırlanan plan, cephe, vaziyet planı, çevre silueti, sokak cepheleri ve dokular, çizimleri üzerinden fraktal analiz yöntemi ile görsel karmaşıklıkları analiz edilmiş ve karşılaştırmalarla değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda Troya peyzajı ile Troya bölgesi çevre dokusunun, Zonguldak Mağaraları Ziyaretçi Merkezi ile dağ siluetinin, Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi ile Şanlıurfa kent siluetlerinin görsel karmaşıklık değerlerinin birbirine yakın oldukları ve çevresindeki ögeler ile görsel olarak uyumlu oldukları, görülmüştür. İstanbul Deniz Müzesi ile boğaz cephesi ve Odunpazarı Modern Müzesi cephesi ile geleneksel sokak cephesi görsel karmaşıklık değerlerinin farklı oldukları görülmüştür. İstanbul deniz müzesi çevresine göre daha sade kalırken, OMM cephesinin geleneksel sokak cephesine göre görsel olarak daha zengin olduğu tespit edilmiştir. Yapılan karşılaştırmalar sonucunda binaların tasarlanırken çevresindeki doğal ya da inşa edilmiş ögelerden etkilendiği, bu durumun cephe tasarımında önemli bir girdi olduğu ve yapılan sayısal analizlerin tasarımcıya yol gösterici olarak kullanılabileceği gözlemlenmiştir.