Mimarlık eğitiminde örgün öğretim ve pandemi dönemi staj uygulamalarının incelenmesi

Meslek pratiği çalışmaları; mimarlık eğitimi müfredatında yer alan staj uygulamaları ile akademik eğitimini tamamlayan adayların uygulama yetkisi almadan önce katıldıkları mesleki uygulama deneyimi programları olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Mimar adaylarının uygulama yetkisi almadan önce zorunlu olarak dâhil oldukları staj uygulamalarının ve/veya mesleki uygulama deneyimi programlarının, adayların mesleki bilgi ve becerilerini geliştirebilmeleri için büyük bir fırsat olduğu düşünülmektedir. Mimarlık eğitimi programında yer alan staj uygulamaları, öğrenilen teorik derslerin uygulama ile birleştirilmesini sağlamaktadır. Ancak dünya genelinde ülkelerin mimarlık eğitimi süreçleri incelendiğinde, meslek pratiği çalışmaları için bir standart olmadığı anlaşılmaktadır. Türkiye'de de bu duruma benzer bir sorun gözlenmekte olup, her bir mimarlık bölümünün kendine ait staj yönergesi hazırlayarak kullandığı bilinmektedir. Bu durum sonucunda ise staj uygulamalarının süresinde, çeşidinde ve işleyişinde farklılıklar oluştuğu görülmektedir. Ayrıca; 2019 yılında başlayarak tüm dünyada etkisini gösteren Covid-19 salgını sebebiyle Dünya Sağlık Örgütü tarafından 2020 yılının Mart ayından itibaren pandemi dönemi ilan edilmiştir. Salgından Türkiye'nin de etkilendiği bu süreçte, eğitim alanında bazı yenilikler hayata geçirilmiştir. Mimarlık bölümlerinin, pandemi döneminde öğrencilere kolaylık sağlamak amacıyla; derslerin çevrim içi ortamda işlenmesinin yanı sıra zorunlu staj uygulamaları için de çeşitli alternatifler sundukları görülmektedir. Literatür araştırmasına dayalı betimsel inceleme yöntemi kullanılarak hazırlanan tez çalışması kapsamında; 2021-2022 eğitim yılı verilerine göre Türkiye'de 105 adet üniversitede aktif olarak mimarlık eğitimi verildiği belirlenmiştir. Bu üniversiteler arasından seçilen 30 adet mimarlık bölümünde yürütülen staj uygulamalarının analizi yapılmıştır. Örneklem grubunu oluşturan üniversitelerin örgün öğretim ve pandemi dönemi staj uygulamaları incelenerek mimarlık eğitimi için faydalı görülen yöntemler tespit edilmiştir. Böylece; meslek pratiği çalışmalarının Türkiye'de sürdürülen mimarlık eğitimindeki yerini ve önemini kavrayabilmek, staj yönergelerindeki farklılıkları saptayabilmek amaçlanmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda, Türkiye'de yürütülen staj uygulamaları için bir standart ve akreditasyonun olmadığı tespit edilmiştir. Zorunlu tutulan staj uygulamalarının türü, iş günü sayısı ve öncelik sırası üniversiteler arasında çeşitlilik göstermektedir. Pandemi döneminde hayata geçirilen faaliyetlerde de farklılıklar olduğu, her üniversitenin kendi bünyesinde aldığı karar doğrultusunda staj uygulamalarında çeşitli yöntemler yürüttüğü belirlenmiştir. Yapılan çalışmanın değerlendirilmesinin ardından, meslek pratiği çalışmalarını iyileştirmek maksadıyla ve bu alanda gelecekte hazırlanabilecek araştırmalar için önerilerde bulunulmuştur.