Mimarlıkta dürüstlük kavramının yapı malzemesi üzerinden incelenmesi ve dürüstlüğün manipülasyonu

Dürüstlük, yapı sanatının var oluşundan beri geçen zamanda, mekânda, yöntemde ve amaçta, doğada bulunan materyallerin yapı malzemesine dönüşümündeki, malzemenin kendini var eden nitel ve nicel özelliklerine sahip kalıp kalmamasıyla ve bu doğrultuda amaca uygun olup olmamasıyla ilgili olarak var olan kavramlardandır. Doğal çevrede var olan madde kendi tözüne uygun şekilde yapı malzemesine dönüştürülmüştür. Yapı malzemesi ise bir fikir, amaç ve kurgu sonrası bir araya getirilerek mimarlık ürününü oluşturmuştur. Bu durumun asırlar süren geniş bir zaman diliminde tekrarlanması ve kullanılması sonucu toplumsal bellekte önce birer imge sonra birer kavram olarak yer bulmuştur. Kamusal, yarı kamusal, özel mekân çeşitlerinde, o çeşitlere tanımlanan mekân tipleri ortaya çıkmıştır. Dolayısı ile bu mekanları anıştıran, akıllara getiren yapısal biçimler var olmuştur. Nesilden nesile kalıcı bir kalıt aktarımı olarak iletilmiştir. Bu durum yapı türünün kendi çağrışımına uygunluğu yani kendi mekânsal tanımını çağrıştırmasını bir amaç edinmiş ve kabul edildiği gibi olması ile bir dürüstlük kriterine dönüşmüştür. Tam zıttı bir durum olarak kendi çağına uygunluğu ise ayrı bir aidiyet ve dürüstlük kriteri kabul edilmiştir. Bu bakımdan bir mimarlık nesnesinin hem kendisini oluşturan materyallerin yapı malzemesi olarak kullanımı bakımından hem toplumsal çağrışımı ve bir imge olması bakımından kendi gibi olması, varoluş amacına uygun olması, çağına uygun olması, mimarlık edimine uygun olması dürüstlüğün araştırma konusudur. Tezde, bu konunun mimarlar, eserleri ve mimarlık kuramları bakımından önemi araştırılmıştır. Kronolojik bir sıra izlenmiştir. Tezin bulgular ve çıkarım bölümünde mimarlıkta dürüstlük kavramı incelenen örnekler üzerinden değerlendirilmiştir. Son bölümde ise bu kavramın görsel kültür üzerinden manipüle edilmesiyle oluşan mekânsal deneyimlere yer verilmiştir.