Minas Çeraz Ve Ermeni meselesindeki rolü

Fransız İhtilali ile yayılan milliyetçilik akımı neticesinde Osmanlı İmparatorluğu'nda bağımsızlık amacı ile pek çok isyan zuhur etmiştir. Bu isyanları çıkartan ayrılıkçı gruplar içinde Millet-i Sadıka olarak nitelenen Ermeni milleti adına hareket eden komiteler bulunmaktaydı. Gerek patrikhane bünyesindeki bazı patrikler ve ruhaniler gerekse bazı Ermeni aydınları ile komiteler tarafından yürütülen bağımsızlık faaliyetleri neticesinde bağımsız Ermeni devleti hedefine ulaşmak adına mesele dönemin büyük devletlerinin önüne getirilmişti. Bu süreçte Bağımsız Ermenistan'ın tesis edilmesi adına faaliyet gösteren isimlerden biri de bir Ermeni aydın, öğretmen ve yazar olan Minas Çeraz'dır. "Minas Çeraz ve Ermeni Meselesindeki Rolü" adlı bu çalışmada Ermeni Meselesi adına Minas Çeraz'ın Patrikhane himayesinde ve meseleyi Avrupa'ya tanıtmak adına gerçekleştirdiği faaliyetleri ele alınmıştır. Bunların yanı sıra Çeraz'ın bir öğretmen ve yazar olmasının ışığında döneminin ünlü bir aydını olarak tanınması sebebiyle kendisinin bu yönlerine de değinilmeye çalışılmıştır. 1852'de doğan Minas Çeraz eğitimini tamamlamasını müteakip öğretmenlik ve edebi faaliyetlere yönelmiştir. Bu sayede ünlenmeye başlayan Çeraz, Konstantinopolis Eğitim Konseyi'nin ve Ermeni Ulusal Konseyi'nin bir üyesi olmuştur. Yıldızı burada parlayan Çeraz 1878 senesinde Patriklik Genel Sekreterliği'ne getirildi ve böylece ömrünün geri kalanını adadığı Ermeni Meselesi adına gerek Osmanlı İmparatorluğu'nda gerekse Avrupa'da çeşitli faaliyetlerde bulundu. Ömrünün yaklaşık elli bir yılını bağımsız bir Ermeni devleti davasının başarıya ulaşmasına adayan Çeraz, 1888 senesinde itibaren Avrupa'da Profesör Çeraz olarak tanınmaya başlamıştır. Böylece gerek kamuoyunda gerekse Avrupalı siyasiler tarafından saygı gören bir isim haline gelerek çeşitli temaslar kurmuştur. Ermeni Meselesi adına en aktif olan isimlerden biri haline gelen Çeraz'ın hayatı ve faaliyetleri arşiv belgeleri, yabancı basın, çeşitli yazarlara ait eserler ve makaleler ışığında incelenmiştir.