MMP13 ve MMP20 gen polimorfizmleri ile diş çürüğü ilişkisinin incelenmesi

Bu çalışmanın amacı; MMP13 ve MMP20 genlerindeki tek nükleotid polimorfizmlerinin (SNP) çürük oluşumundaki etkisinin incelenmesidir. Bunun yanında; beslenme, ağız hijyen alışkanlıkları, dental plak miktarı ve sosyoekonomik düzeyin diş çürüğü gelişimine etkisinin değerlendirilmesidir. Çalışmaya, çürük dişlerinin tedavisi ya da ortodontik tedavi amacıyla başvuran, sistemik hastalığı bulunmayan, herhangi bir ilaç kullanmayan, plak indeksi (Silness&Löe) 2 ve altında olan 6-14 yaş aralığında 200 olgu dahil edildi. Her olgunun sosyodemografik bilgileri, ağız hijyen alışkanlıkları, florlu preparat kullanımı, şekerli içecek ve ara öğünlerde şekerli gıda tüketim sıklığı ile ilgili bilgilerini içeren anket formları dolduruldu. Çalışmaya katılan olguların, oral muayeneleri yapılarak çürükten etkilenme düzeyleri (DMFT+dmft değerleri) ve plak indeksleri belirlendi. Daha sonra olgular, üç gruba ayrıldı: Grup 1; DMFT + dmft = 0 (n=67), Grup 2; DMFT + dmft = 1-4 (n=63), Grup 3; DMFT + dmft ≥5 (n=70). Her olgudan, uyarılmamış tam tükürük örneği alındı. Tükürük örneklerinden elde edilen DNA'larda, MMP13 rs2252070 (A/G) ve MMP20 rs1784418 (G/A) SNP'lerine spesifik FRET teknolojisine yönelik problar ile Realtime PCR çalışması yapıldı. Elde edilen veriler, istatistiksel olarak ki-kare testi ve lojistik regresyon analizi ile değerlendirildi. Çalışmanın bulgularına göre; çürükten etkilenme düzeyi ile MMP13 allel dağılımı arasında anlamlı bir ilişki bulunduğu (p=0.012) ve A allelinin çürüğe yatkınlığı arttırdığı, çürükten etkilenme düzeyi ile MMP13 genotip dağılımı arasında ise anlamlı bir ilişki bulunmadığı saptandı (p=0.171). MMP20 genotip ve allel dağılımı ile çürükten etkilenme düzeyi arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı (p=0.946 ve p=0.367). Hergün şekerli içecek tüketiminin (p=0.039); düşük gelir (p=0.021) ve anne eğitim (p=0.036) düzeyinin; diş fırçalama (p=0.001), florlu diş macunu ya da florlu preparat kullanımının (p <0.001) düzensiz olmasının çürüğe yatkınlığı istatistiksel olarak anlamlı düzeyde arttırdığı saptandı. Baba eğitim düzeyinin düşük olması (p= 0.154), her gün ara öğünlerde şekerli gıda tüketimi (p=0.073) ve görünür plak varlığının (p=0.501) çürük riskini arttırdığı, ancak bunun istatistiksel olarak anlamlı bir fark yaratmadığı belirlendi. Lojistik regresyon analizine göre çürüğe yatkınlıkta istatistiksel olarak anlamlı fark yaratan değişkenler önem sırasına göre; gelir düzeyi, florlu preparat kullanımı ve şekerli içecek tüketimi olarak belirlendi. Anne eğitim düzeyinin, gelir düzeyi ile; diş fırçalama sıklığının, florlu preparat kullanım sıklığı ile korelasyon gösterdiği saptandı. Sonuç olarak bu çalışmada; MMP13 polimorfizminin diş çürüğüne yatkınlığı arttırabileceği belirlendi. MMP20 polimorfizminin ise diş çürüğü oluşumu ile ilişkisi saptanamadı. Gelir düzeyi, anne-baba eğitim düzeyi, şekerli içecek tüketimi, diş fırçalama ve florlu preparat kullanım sıklığı gibi çevresel faktörlerin de çürük gelişiminde etkili olabileceği sonucuna varıldı.