Küresel iklim değişikliği, sezgisel yöntemler ve havza modelleme sistemi kullanarak iklim değişikliğinin nehirler üzerindeki etkisinin modellenmesi

İklim değişikliğinin hidrolojik etkilerinin yerel ölçekte hidroelektrik potansiyelinde araştırılması, istatistiksel bir ölçek küçültme tekniğinin kullanılmasını gerektirir. Küresel Dolaşım Modelleri (GCM'ler), farklı senaryolar kullanarak yağış ve sıcaklık dahil olmak üzere gelecekteki iklim etkisinin değişimi için kullanılan temel araçlardır. GCM verileri, GCM'ler ve hidrolojik modeller arasındaki uzaysal çözünürlükteki belirsizlik nedeniyle doğrudan kullanılamaz. İstatistiksel ölçek küçültme teknikleri, büyük ölçekli iklim parametreleri ile sıcaklık ve yağış gibi yerel değişkenler arasındaki ilişkilerin geliştirilmesini içerir. Bu çalışmada, Türkiye'de Havza Modelleme Sistemi (WMS) programı kullanılarak tanımlanan Göksun Nehri Havzası için aylık ortalama yağış istatistiksel olarak ölçek küçültülmesi, GMDH, GEP ve SVM teknikleri kullanılarak yapıldı ve sonuçlar doğrusal regresyon modeli ile karşılaştırıldı. Yağış SVM modeli için R-değeri sırasıyla kalibrasyon ve validasyon modelleri için 0.863, 0.788'dir. Sonuçlar, SVM'nin önerilen diğer ölçek küçültme modellerinden daha iyi model performansına sahip olduğunu gösterdi, ancak AIC değerleri GEP modelinin en düşük AIC değerine sahip olduğunu gösterdi. SVM ölçek küçültme teknik sonuçları GCM ölçeğinde simulasyonu hem A1B hem de A2 emisyon senaryoları altında çalışma bölgesindeki alansal ortalama yağış için araştırılmış ve analiz edilmiştir. Her iki senaryo için simüle edilen sonuçlar, ortalama yağışlarında benzerlik göstermektedir. Genel olarak, her iki senaryo da simüle edilen dönemlerde ortalama aylık yağışta bir düşüş öngörmektedir. Bu nedenle, gelecekteki projeksiyonların sonuçları, 2021-2100 döneminde yağışların azalacağını göstermektedir Keywords: GCM, İstatistiksel ölçek küçültme, GEP, GMDH, SVM, Yağış, WMS