Dolgu barajların yıkılma parametrelerinin modellenmesi

Barajlar yapıldığı çevreye ve bu çevrenin içinde yaşayan canlılara pek çok yarar sağlar. Bu yararları genel olarak başlıklar altında toplarsak; sulama, içme, kullanma ve endüstri suyu elde etme, enerji üretme. Ancak avantajlarının yanında elbette ki dezavantajları da mevcuttur. Bunlardan yaşam ve ekonomik olarak en tehlikelisi barajların yıkılmalarıdır. Bu yıkılmaları önceden tahmin etmek ve buna bağlı olarak verilecek hasarı en aza indirmek için bu yıkılma parametrelerini tahmin etmek çok önemlidir. Bu çalışmada gedik genişliği, pik deşarj ve yıkılma zamanı gibi parametreler incelenmiştir. Bu amaçla, literatürde bulunan farklı kaynaklardan elde edilen inşa edilmiş barajların verileri kullanılmıştır. GMDH modelleme sistemi kullanılarak her bir yıkılma parametresi için hem boyutlu hem de boyutsuz olacak şekilde modeller oluşturulmuştur. Ayrıca bütün modeler için datalar test ve eğitim verileri olarak ikiye ayrılmıştır. Bu çalışmalar sonucunda elde edilen R2 ve RMSE değerleri, literatüredki mevcut çalışmalarla istatiksel ve grafiksel olarak karşılaştırılmıştır. GMDH ile modellenen hem boyutlu hem de boyutsuz sonuçlar, karşılaştırma için kullanılan mevcut yöntemlerden çok daha iyi sonuçlar verdi. Anahtar Kelimeler: Baraj Yıkılma Parametreleri, Baraj Yıkılması, Risk Analizi, Baraj Güvenliği, GMDH Modelleme