Kapalı çevrim tedarik zincirlerinde stratejik ve taktiksel planlama problemlerinin belirli ve bulanık ortamlarda modellenmesi

Günümüzde, çevresel, ekonomik konular ve yasal zorunluluklar nedeniyle Tersine Lojistik (TL) ve Kapalı Çevrim Tedarik Zinciri (KÇTZ) kavramları kapsamında yeniden imalat, geri dönüşüm ve yeniden kullanım gibi geri kazanım alternatiflerine artan ilgi görülmektedir. Bu doğrultuda, işletmeler hem stratejik hem de taktiksel düzeyde aktivitelerini planlarken kullanılan geri kazanım opsiyonunu dikkate almalıdırlar. Öte yandan, literatürde stratejik planlama düzeyinde yer alan TL ve KÇTZ ağ tasarım problemine ilişkin birçok çalışma bulunmasına karşın, bunlardan çok azı taktiksel planlamayı konu edinmektedir. Ayrıca, literatürde çok amaçlı TL ve KÇTZ ağ tasarım modellerinin sayısı da sınırlıdır. Literatürdeki bu boşlukları gidermek üzere Model I, II ve III olmak üzere üç farklı matematiksel model önerilmiştir. Model I, bir kurşun/asit akü KÇTZ'ne ilişkin ağ tasarım problemi için bulanık ortamda geliştirilmiş çok amaçlı, çok aşamalı ve çok ürünlü karma tamsayılı programlama modelidir. Daha evvel ele alınmamış bir amaç (açılan tesisler tarafından toplanacak kullanılmış akü miktarının en büyüklenmesi) literatürde iyi bilinen en büyük kapsama problemine dayanılarak ele alınmıştır. Model II, ömrünü tamamlamış lastiklere ilişkin KÇTZ'ndeki toplam karın en büyüklenmesi ve KÇTZ boyunca oluşan toplam çevresel etkinin en küçüklenmesini amaçlayan, birden çok geri kazanım alternatifini ve zaman periyodunu dikkate alan bütünsel stratejik planlama modelidir. Ayrıca, kavramsal bir ürüne ilişkin KÇTZ'ndeki orta dönem planlanma problemi için yeniden imalat opsiyonu dikkate alınarak bir bulanık karma tamsayılı programlama modeli (Model III) geliştirilmiştir. Gerçek hayattaki KÇTZ'leri birçok belirsizlikle çevrili olduğu için, kapasiteler, talepler, haftalık üretim/yeniden imalat süreleri, taşımalara ilişkin sınırlar, geri dönüşüm yüzdeleri ve geri dönen ürünler için kabul edilme oranları bulanık veri olarak ele alınmıştır.