Modern islam düşünürlerinin hissi mucizelere yaklaşımı

XIX. yüzyıl, Müslüman düşüncesinin hakiki anlamda değişime girdiği uzun bir yüzyıldır. Batı'daki baş döndürücü gelişmeler İslam coğrafyasına siyasi, sosyal ve kültürel anlamda baskı yaptığı gibi Müslümanları düşünsel anlamda da bir çıkmazın içine sokmuştur. Bu dönemde Aydınlanmacı düşüncenin ürünü olan ve gerçekliğin sadece bilimsel veriler ışığında ortaya çıkacağını iddia eden pozitivizm, rasyonalizm ve determinizm gibi felsefi akımlar, metafizik gerçekliği reddederek din ile bilimin aynı düzlemde olamayacağını savunmuşlardır. Tabiat kanunlarının değişmezliğini iddia eden bu akımlar, bilimsel gelişmelerin önünde bir engel olarak gördükleri dine bilhassa hârikulâde olarak gerçekleşen hissî mucizeler üzerinden eleştiriler yöneltmektedir. Kutsal kitabında hârikulâde hadiselerden söz eden İslam dininin de bu durumdan düşünsel anlamda etkilendiği bir gerçektir. Bu çalışma yaşadıkları çağın bilimsel anlayışı ile geleneksel İslamî görüş arasında sıkışan Müslüman âlimlerin, hangi yöntemlerle hissî mucize çıkmazını aştıklarını konu edinmektedir. İslam düşüncesinin değişime girmesine de neden olan bu sorunun, en nihayetinde klasik kuramların modernize edilerek aşılmaya çalışıldığı görülmektedir.