Modern Türk tiyatrosuna geçişte Ahmet Mithat Efendi'nin tiyatroları

Ahmet Mithat Efendi romandan hikâyeye, felsefeden dine, tarihten musikiye hemen hemen her türde eser vermiş Tanzimat döneminin en velut yazarlarındandır. Onun eserlerinin muhtevasını ve mahiyetini toplumu eğitmek ve geliştirmek oluşturur ve bu amaçla tiyatro eserleri de kaleme almıştır. Bu çalışmada Ahmet Mithat Efendi'nin telif tiyatro eserlerini muhteva, yapı, geleneksel unsurlar ve metinlerarasılık bağlamında incelemeyi amaçladık. Bu çalışmayı gerekli kılan Ahmet Mithat Efendi'nin tiyatroları üzerine akademik çalışmaların azlığıdır. Çalışmamızın odak noktası Ahmet Mithat Efendi'nin tiyatroya dair görüşlerini saptamak ve bu görüşlerini tiyatrolarına ne ölçüde uyguladığını tespit etmektir. Ahmet Mithat Efendi tiyatroyu medeniyeti geliştiren araç olarak görür. Tiyatro, roman ve hikâyeye göre üstündür. Tiyatro onun nazarında mektep hükmündedir ve millî tiyatro oluşturmayı amaçlar. Ahmet Mithat Efendi altı tiyatro kaleme almıştır. Gönül adlı hikâyesi Mehmet Rıfat tarafından tiyatroya uyarlanmıştır. Tiyatrolarında hem Doğu'yu hem de Batı'yı iyi bilen tiplere rastlanmaz. Tiyatrolarını tezli oyun anlayışı ile kaleme aldığı için kahramanlar Ahmet Mithat Efendi'nin tezinin sözcüsü konumundadır. Ahmet Mithat Efendi tiyatroya dair görüşlerini telif tiyatro eserlerinde çoğunlukla uygulamıştır. Ahmet Mithat Efendi'nin hem özensiz ve hikâye anlatan meddah üslubuyla sohbet havasında tiyatro yazmasından hem de sahne bilgisinin yetersiz olmasından dolayı onun tiyatroları tahkiye edilmiş roman havasındadır.