Modernleşme sürecinde Türk dâhiliyesi

Bugün İçişleri Bakanlığı olarak görülen yapı nasıl bir dönüşümden geçmiştir ve bu dönüşüm Türk modernleşmesinin neresindedir? Bu iki sorudan yola çıkılan tezde, gerek Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılmasından önce çizdiği reform yolunun gerekse de Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında benimsediği yöntemlerin en önemli aracının Dâhiliye olduğu görülmektedir. Bunun en belirgin sebebi ise merkeziyetçiliğe evrim yolunda atılan adımlardır. Osmanlı İmparatorluğu'nun klasik döneminde adem-i merkeziyetçi bir yönetimi benimsemiş imparatorluk, merkeziyetçi ulus-devletlerin çağında merkeziyetçiliğin getirdiği zorlu sınavlarla karşılaşmıştır. Bu noktada sorulması gereken soru, Osmanlı İmparatorluğunun son döneminde ve Cumhuriyet döneminde merkeziyetçilik-adem-i merkeziyetçilik arasında doğrudan bir tercih mi yaptığı mı yoksa ikisini de kısmen deneyimleyerek kendine has bir yöntem mi benimsediği olmalıdır? Bu tez çalışması, rejimin, öncülünden aldığı birikimi tamamen reddetmek yerine onu, dönemin ve ihtiyaçlarının gereklerine göre dönüştürerek faydalanmaya çalıştığı teşhisine dayanmaktadır. Çalışmada Türk modernleşmesi Osmanlı İmparatorluğu devrinde diğer ülkelerle yatay olarak mukayese edilirken Cumhuriyet devrinde Osmanlı İmparatorluğu ile dikey olarak mukayese edilmektedir. Karşılaştırma yönteminde temel kavram olarak merkeziyetçilik seçilmesine rağmen Huntington'ın uyarlanabilirlik, esneklik; farklılaşmışlık; özerklik ve iç tutarlılık, oydaşma olarak sıraladığı kurumsallaşma kıstaslarından da kapsamlı biçimde faydalanılmaktadır.