Mora Muhassılığına gönderilen hükümlerin değerlendirilmesi (1716-1749 tarihli Mora Ahkâm Defterleri'ne göre)

Muhassıllık hakkında yapılan az sayıda çalışma bulunmaktadır. Ayrıca bu çalışmalarda muhassıllık uygulamasının mali ve yönetimsel yönünü incelenmiştir. Osmanlı Devleti'nde belli başlı sancaklar 17. yüzyıl sonrasında muhassıllık ile yönetilmeye başlanmıştı. Bu uygulamanın oluşturulmasındaki başlıca etken olarak devletin vergi gelirlerinin toplanmasındaki kayıplarını önlenmeye çalışılması görülebilir. Yani bu kurum 17. yüzyılın başlarında mali kaygılar için kurulmuştu ancak daha sonra muhassıllar askeri, ekonomik, idari, hukuki ve siyasi pek çok yetkiye sahip oldu. Mora Muhassıllığı da aynı temeller üzerine kuruldu ve gelişti. Bu çalışmada muhasıllığın mali ve diğer yetkilerini bir kenara bırakıp, daha çok Mora'daki hukuki işleyiş içindeki rolünü inceledik. Çalışmanın ana kaynağı olarak ise; sadece Mora'daki davaların kayıtlarının bir arada olduğu Mora Ahkâm Defterleri'de (1716-1749) doğrudan Mora Muhassılı'na gönderilen hükümler üzerinde durduk. İlgili hükümler konularına göre kategoriye ayrılıp değerlendirilmiştir. Ana problematiğimiz ise; muhassılların sadece mali bir yetkili olmadığı, bölgesinde yaşanan pek çok hukuki, siyasi, ticari ve toplumsal sorunları çözmede de belli bir yetkiye sahip olup olmadığı idi. Bu bağlamda muhassılların hukuki yetkilerini ve Merkez tarafından hangi işlerde görevlendirildiğini açıklamaya çalıştık. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Muhassıllık, Mora, Ahkâm Defterleri