Mısır ( Zea mays L.) fidelerinde kadmiyum ve bakır'ın yol açtığı fizyolojik ve biyokimyasal değişiklikler üzerine salisilik asit uygulamasının etkileri

Bu çalışmada, farklı kadmiyum (Cd) ve bakır (Cu) konsantrasyonlarının mısır (Zea mays L. cv) fidelerinde yarattığı toksik etkiye karşı, salisilik asit (SA)'in bazı parametreler üzerinde hafifletici ya da teşvik edici etkileri araştırıldı. Bu amaçla, mısır tohumlarından geliştirilen 15 günlük fideler materyal olarak kullanıldı. 6 saat boyunca SA (0.5 mM) ön ıslatması yapılan ve yapılmayan tohumlar homojen olarak iki gruba ayrıldı. Bu tohumlardan gelişen fidelere yapılan tüm uygulamalarda kökten hidrofonik yöntem tercih edildi. Daha sonra bu iki gruba kendi içinde kontrolleri saklı tutulmak koşuluyla, Cd'ın ve Cu'nun farklı konsantrasyonları ayrı ayrı uygulandı. Farklı uygulamalar görmüş fidelerde boy artışı, taze ağırlık başına düşen kuru ağırlık miktarı gibi büyüme parametreleri tespit edildi. Ayrıca yaprakta pigment miktarı, kök ve yapraklarda ise ayrı ayrı prolin, malondialdehit, glutatyon ve yağ asidi miktarları analiz edildi. Elde edilen sonuçlara göre SA ön ıslatması yapılan tohumlardan gelişen fidelerde; büyüme parametrelerinde metal (Cd ve Cu) uygulanmasından kaynaklanan inhibitif etkiler, ilgili gruplarına kıyasla daha hafiflemiş bulundu. Aynı şekilde yapraklardaki pigment (klorofil (a+b) ve karotenoid) yıkımları da daha az bulundu. Genel olarak Cd ve Cu uygulaması karşısında ilgili gruplara kıyasla SA ön ıslatması yapılan tohumlardan gelişen fidelerde hem kök hem de yaprakta prolin ve malondialdehit miktarındaki artış daha hafif bulundu. SA ön ıslatması yapılan fidelere kıyasla; glutatyon miktarı Cd ve Cu uygulaması karşısında köklerde azalırken, yapraklarda farklı cevaplar tespit edildi. Şöyle ki SA uygulanan fidelere kıyasla, Cd uygulamaları yapraklarda glutatyon miktarını artırırken, Cu uygulamalarında azalma tespit edildi. Gerek Cd, gerekse Cu uygulamaları karşısında SA ön ıslatması yapılan tohumlardan gelişen fidelerde yağ asidi değişimi; palmitik asit, stearik asit ve oleik asit hem köklerde, hem de yapraklarda azaldı, palmioleik asit yapraklarda azaldı, köklerde ise bulunamadı. Linoleik asit yapraklarda azaldı, linolenik asit ise artmış bulundu. Fakat linoleik asit Cd uygulamalarında köklerde azaldı, Cu uygulamaları karşısında köklerde arttı. Linoleik asit ise Cd uygulamalarında köklerde bulunamadı, Cu uygulamalarında ise yine köklerde artmış bulundu. Anahtar Kelimeler: Zea mays, Salisilik Asit, Kadmiyum, Bakır, Toksik Etki